Porselen
Hayatımızda, gerek kullanım rahatlığı, gerek estetik açıdan sık sık karşımıza çıkan porseleni, biraz daha yakından tanıtalım istedik.
Porselen dendiğinde, aklımıza dayanıklılık ve estetik gelir. Yiyecek, içecek kapları için idealdir. Suyu geçirmeyen özelliği ve çizilmeyen yüzeyi, özellikle mutfaklarımızı süsler. Asit ve alkaliye karşı dayanıklı olan bu malzeme, estetikle bütünleştiğinde, göz zevkimize de hitap eder. Uzun sürede ısınması ve uzun sürede soğumasının yanısıra, mikrop barındırmama özelliği ile özellikle ev hanımlarının gözdesidir.
Bizlere cazip gelen bir diğer özelliği de; bulaşık makinası, mikrodalga fırın ve deterjanlarla, dış etkenlerden kolay kolay etkilenmemesidir. Sır altı desen çalışmaları eğer ürün, TSE belgeli bir porselen ise etkilenmez.
Tarihte ilk olarak Çinlilerin kullandığı porselen, fırınlanmasında, 1300 dereceye ulaşması ile kullanılmaya ve Uzak Doğunun kültürünü yansıtan desen ve motiflerle karşımıza çıkıyor. Çin porseleni, Çin'le sıkı ilişkileri olan Ortadoğu üzerinden ve arap dünyasıyla temaslar sonucunda, Ortaçağ'dan itibaren Batı'ya girmiştir. İmparatorların kolleksiyonlarında yer alan porselenlerin, ilk olarak 1470 yıllarında üretimine başlanmıştır.
Tarihimizde ise; XIX.yy. ortalarında Haliç'te üretilmeye başlanmıştır (Bunlardan bazı örnekleri bugün Topkapı Sarayı'nda görmek mümkündür). Ancak üretimi çok pahalıya mal olan porselenler, dışardan gelen porselenler karşısında tutunamamıştır. II. Abdülhamit döneminde Yıldız Sarayının bahçesinde imalathanesi kurulmuş ve imalatına başlanmıştır (1892).
Burada üretilen porselenler, sadece sarayın ihtiyaçları ve gelen yabancı konuklara sunulmak üzere imal edilmiştir.
1960 yılında, nihayet Yıldız Çini ve porselen fabrikası kurulmuş ve Sümerbank'a bağlı olarak gerçek anlamda üretimine başlanmıştır.
Porselenin Özellikleri
Porselen, diğer seramik hamurlarına göre 1300-1450 derece ısıda pişirilir ve ana hammaddesi feldispat, kil, kaolin ve kuvarstan oluşur.
Gövdesi genellikle beyazdır, su emmez ve yarı şeffaftır. Çizilmesi adeta imkansızdır. Porselen ürünlerde, tüketiciler beyazı tercih eder. Bunun için de, çok özel ve temiz hammaddeler kullanılması gerekir. Fırınlanma esnasında da rediksiyon ve oksidasyon işlemleri uygulanır. Yüksek ısılarda fırınlanması nedeni ile adeta camlaşır. Böylelikle gözeneksiz bir hal alır ve su ile girebilecek bakteri, mikrop ve kimyasalları engeller. Sağlıklı ve olumlu özellikleri ile, özellikle sofra takımlarında tercih edilir.
Pişme ısılarına göre, kullanıldığı alanlarda farklılık gösterir. Sofra ve süs eşyalarında, 1300-1450 derecede fırınlanan porselen, bazı sağlık alanlarında (diş porseleni, tıbbi gereçler) 1240-1280 derecede fırınlanır.
|