gebe
  1. Bilge Gökçen

    Bilge Gökçen Yeni Üye Üye

    Kayıt:
    27 Ağustos 2007
    Mesajlar:
    13.022
    Beğenilen Mesajlar:
    108
    Ödül Puanları:
    0

    Abdurrahman El-Hazini

    Konu, 'Biyografi' kısmında Bilge Gökçen tarafından paylaşıldı.

    ABDURRAHMAN EL-HAZİNİ ( 1100-1160 tahm
    Astronom ve fizikçi.



    Kaynaklarda zaman zaman İbn Heysem, Ebu Ca'fer el-Hazin ve Ebü'l-
    Fazl el-Hazimi ile karıştınlan Abdurrahazin el-Metvezi'nin Bizans asıllı
    kölesidir. Sahibinin Merv sarayında hazin (hazinedar) olmasından dolayı
    el-Hazini nisbesiyle tanınmıştır .
    Efendisinin sağladığı imkanlarla, devrinde mümkün olabilen en iyi eği-
    timi gördü, özellikle felsefe ve matematik tahsil ederek, bu konuda kendi -
    sini mükemmel bir şekilde yetiştirdi. Daha sonra Melikşah'ın oğlu Sultan
    Sencer devrinde (1118-1157) bir ilim ve edebiyat merkezi haline gelen
    Merv'de, sarayın desteğiyle çalışma ve araştırmalarını yürüttü.
    Hazini'yi ilim dünyasına tanıtan ve astronomi ile ilgili en önemli ve en
    güvenilir bir eser olarak kabul edilen Zic'ini Sultan Sencer için hazırladı ve

    Mizan'ül Hikme'den alınan bir kantarın örneği. Kantarın kolu üzerinde bir hesap
    cetveli bulunmaktadır. Bunun sağında çatal ve iki merkez vardır. Bunlardan biri
    altın, diğeri ise gümüş içindir. Bunun altında bir çengel bulunmaktadır. Tartıların
    altında yüzler, onlar, birler ve kesirlere ait olmak üzere büyük, orta ve küçük top-
    Iar vardır. Bunların altında, bazan topların hangi tartıya ait olduğuna dair yazılar
    bulunur. Kefenin sol yukarısında topların yerleştirilmesi için talimat vardır. Re-
    simde kantarın parçaları görülmektedir.

    .

    yine onun hazinesinde kullanılmak üzere, kendisine her çağın ilmi alet ya-
    pıcıları arasında mümtaz bir mevki kazandırmış olan ''mizanü'l-hikme'' adı-
    nı verdiği bir hidrostatik terazi yaptı. Bu terazi sayesinde metallerin ve taş-
    ların saf olup olmadıkları, iki elementten meydana gelen alaşımlarda metal-
    lerin karışma oranları bulunabiliyordu. Bu terazi hassasiyet yönünden daha
    önce yapılanlardan çok üstündü. Abdurrahman el-Hazini, aynı zamanda ri-
    yazet yolunu takip eden dindar bir kimseydi; bir derviş gibi giyinir , çok az
    yer ve evinde tek başına yaşardı. Bir defasında Sultan Sencer, 1000 dinar
    ihsanda bulunur. Fakat o cebinde 10 dinar olduğunu ve bunun da kendisine
    uzun süre yeteceğini söyleyerek bunu kabul etmez.
    Öğrencilerinden yalnız,Hasan es Semerkandi'nin adı bilinmektedir.
    Hayatı hakkında fazla bilgiye sahip olamadığımız Abdurrahman el -Ha-
    zini'nin, yapmış olduğu çok önemli ve değerli çalışmalar yeterince incele-
    nip araştırılmış değildir. Kendinden önceki araştırmacılara çok bağımlıdır
    ve özellikle Biruni ve Asfizari'den alıntılar yapmıştır; ancak bu konularda
    olan derin bilgisi de inkar edilemez.

    İLMi HİZMETLERİ
    Ona göre ağırlık, cismin bünyesinde bulunan, bir kuvvet olup onun ar-
    zın merkezine doğru hareketine sebep olur ve özgül ağırlığına bağlıdır.
    İslam dünyasında orjinal gözlemler yapmış, yirmi astronomdan biri olan
    Hazini'nin Zic'i, Biruni ve Hayyam'inkilerden sonra kullanılmaya başlan-
    mış, ondan sonra da Nasurittin et-Tusi, Kutbüttin eş-Şirazi, Kaşi ve Uluğ
    Bey'in zic'leri kullanılmıştır. Cisimlerin düşmesindeki hızla, zaman ve me-
    safe arasındaki münasebetleri detaylı bir şekilde inceledi.
    Biruni gibi, o da birçok sıvı ve madenlerin özgür ağırlıklarını tesbit etti.
    Bunları gösteren cetveller düzenledi. Bunun için özel bir alet yaptı.
    Mizan (terazi), kantar, ölçü aletleri ve kaldıraçlar hakkında ilmi açıkla-
    malarda bulundu. Yazdığı kitabında bunlar, hakkında geniş bilgiler verdi.
    Miza'üI-Hikme adlı eserinde fiziğin tarihini yazdı.

    Dünyanın merkezine doğru yaklaştıkça suyun daha fazla yoğunluğa sa-
    hip olduğunu ileri sürdü. Bu konuda deneyler yaptı. Aynı, hipotezi Batılı
    bilgin Roger Bacon (1214-1294) 100 sene sonra kadar genişletti.
    Selçuk ülkesinin enlem ve boylamlarını hesapladı. Birçok yerlerin kıb-
    lesini tesbit etti.

    Dirayetli bir tabiat bilgini ve fizikçi olan Hazini, mizan, kapan, mantar ,
    karastum denilen teraziler üzerinde uzun boylu çalışmalar yaptı. Teraziyi
    dahiyane bir ölçü haline getirdi ve ona el- Mizan'ül Cami adını verdi. Bu
    hususları içine alan kitabına da ''Kitabü Mizan'il Hikme'' ismini koydu.

    ESERLERİ:
    1. Kitabü Mizan-l-Hikme, en önemli eseri olup, 1121'de hidrostatik te-
    razisi münasebetiyle kaleme alınmiştır. Terazinin yapımı, kullanımı, teorik
    esası ve onunla ilgili diğer konuları ihtiva eder. Dört Arapça yazma nüsha-
    sı bulunmuş ve 1940'ta Haydarabad'da basılmıştır. Eser, daha önce İngiliz-
    ce'ye tercüme edilmiş (1859) ve ayrıca muhtasar bir Farsça tercümesi Ter-
    ceme-i MizanüI-Hikme adıyla Tahran'da yayınlanmıştır.
    Eser, sekiz kitaptan meydana gelmektedir. Birinci kitap, hidrostatik te-
    razinin geometri ve fizikle ilgili ilkelerini, ikinci kitap, ağırlıkların dengesi
    ve teraziler hakkındaki genel bilgileri, üçüncü kitap, metallerle değerli taş-
    ların ve diğer cisimlerin özgül ağırlıklarının nasıl bulunacağını, dördüncü
    kitap, yukarıdaki konularda Arkhimides, Menelaus, Ebu Bekir er-Razi ve
    Hayyam tarafından ortaya konulan gelişmeleri, beşinci ve altıncı kitaplar,
    terazinin parçalarını, yedinci ve sekizinci kitaplar ise, hidrostatik teraziler
    üzerinde yapılan değişiklikleri, diğer özel teraziler ile ilgili bilgileri ve bir-
    çok tablo ve diyagramı ihtiva etmektedir.

    Bu eser, ortaçağda yazılan en ünlü mekanik kitaplarından biridir; ancak
    terazi ve baskül yapımcılan, terazi kullanan tüccarlarve kontrol memurla-
    rı için bir el kitabı olmaktan öte gidememiştir. çünkü onu takip eden başka
    çalışmalar yapılmamış ve bu bilim dalı geleneksel ilimler arasında gelişe-
    meyip kaybolmuştur.

    2- Ez-zicü'l-mu'teberu's-Senceri es-Sultani. Eserin bir nüshası Vatikan
    Sarayı'nda, diğer bir nüshası British Museum'da, bir ''seçmeler'' nüshası, da
    Tahran Sipehsalar medresesi kütüphanesinde bulunmaktadır. Ayrıca Süley-
    maniye Kütüphanesi'nde bizzat Hazini'nin Vecizü'z-zic adıyla yaptığı öze-
    tin bir nüshası vardır. Hazini, bu eserinde, gezegenlerin gözlenebilen ve he-
    saplanan durumlarını karşılaştırmış, aralarındaki 'birbirine uymayan nokta-
    ları tesbit etmiştir:
    Eserdeki tablolarda, 1130 yılı dolaylarında. Yıldızların gökyüzündeki ko-
    nuları ile Merv şehrinin enlemi bulunmakta, ayrıca takvim bilgileri, müba-
    rek günler, hükümdar ve peygamberlerle ilgili tarihler de yeralmaktadır.
    3. Risale fi'l-Alat. Astronomi aletlerine dair bir risaledir.

    alıntı


     
Abdurrahman El-Hazini konusuna benzer diğer içeriklerimiz
  1. hazine

    hazine

    Öğrenci iiçin ilme, tüccar için bol kazanca ve infak etmeye, yöneticiyse adil davranmaya ve halka şefkat göstermeye, sanat erbabı için mesleğinde isim ve şöhret yapmaya, Hazine kişinin eşine, kendi malına, sırları saklamaya, saman altından su yürütmeye yyahut güzel elbiseye, Hazine bulunsa fakat ona erişilerek alanımasa cimriliğe ve zekatını vermemeye, halka ve kendine zulmetmeye delalet eder.
  2. Ellerimizle Tükettiğimiz Doğal Hazine: Yağmur Ormanları

    Ellerimizle Tükettiğimiz Doğal Hazine: Yağmur Ormanları

    Yağmur Ormanları: Tam da gerçek değerlerini anlamaya başlarken süratle yok ettiğimiz dünyanın en kıymetli biyolojik hazineleri... Bir zamanlar dünyanın kara ile kaplı yüzeyinin % 14'ünü oluşturan yağmur ormanları günümüzde ancak % 6'lık bir alanı oluşturuyor ve uzmanların tahminlerine göre, eğer bu hızla tükenmeye devam ederse, son kalan yağmur ormanları da önümüzdeki 40 yıl içinde ortadan...
  3. hazine hangisinde

    hazine hangisinde

    Her ikisinin üzerinde de birer yazılı not bulunan iki kutudan birisinde bir hazine vardır. Kutuların üzerindeki notlar aşağıdaki gibidir: 1.kutu: Bu kutu boştur. 2.kutu: Bu kutuların üzerindeki notlardan sadece birisi doğrudur. Buna göre hazine hangi kutudadır?
  4. abdurrahman önül-allah der

    abdurrahman önül-allah der

    abdurrahman önül dağ allah der taş allah der dağ taş sözleri abdurrahman önül sözleri şükreden şakir ilahisi dağ ile taşlar gökteki kuşlar gözlerde yaşlar allah der allah nakarat: hu diyen zakir şükreden şakir zengin ve fakir allah der allah dalda çiçekler gökte melekler doğan bebekler allah der allah nakarat bülbül seherde düşüyor derde gönül her yerde allah der allah nakarat birsin allahım...
  5. Ofra Haza

    Ofra Haza

    İsrail'in tanınmış sanatçılarından biri olan ama ne yazıkki şu an hayatta olmayan Ofra Haza hakkında sizlere bilgiler ve resimler vermek istiyorum 19 Kasım 1957 tarihinde Tel Aviv'in fakir mahallelerinden Hatikvah'da Yemen Yahudisi bir ailenin dokuzuncu çocuğu olarak dünyaya geldi.19 yaşında , doğunun Madonna'sı olarak anılmaya başlandı. 1983 yılı Eurovision yarışmasında, İsrail'i temsil...

Sayfayı Paylaş