gebe
  1. MaWiM

    MaWiM ♥Ben Aşık Olduğum Adamın Aşık Olduğu Kadınım♥ Yetkili Kişi

    Kayıt:
    25 Temmuz 2007
    Mesajlar:
    34.178
    Beğenilen Mesajlar:
    2.224
    Ödül Puanları:
    113

    bağlamada tavırlar

    Konu, 'türkülerimiz ve hikayeleri' kısmında MaWiM tarafından paylaşıldı.

    Halk Müziği'nin en önemli özelliklerinden birisi de yörelere has söyleniş ve çalınış biçimleridir. Bağlama ile yörelerin aaaene özelliklerini çalmaya, o yörenin tavrı denilmektedir. Bu tavırlar aaaene kullanımı ile ilgilidir. Yani aaaenenin alttan vurulması, üst tele taktırma, senkoplu çalış gibi özellikleri olan bu aaaene çeşitlerine, kısaca tavır diyeceğiz. Tavırlar birkaç küçük ayrıntı ile birbirlerinden ayrılmaktadırlar. Bu ayrıntıların en önemli göstergesi ise görsel olmalarıdır. Yani aaaenenin yukarıda veya aşağıda bitmesi gibi. Fakat genelde bağlamada kullanılan tavırlar, yörelere göre özellikler taşımalarına rağmen, bazen bir tavır içinde diğer tavırın mızrabını da görmek mümkündür. Örneğin: Kayseri tavrı sürmeli aaaenesi ile birkaç senkoplu aaaeneden ibarettir. Aynı örneği, Konya tavrı için de verebiliriz. Zeybek tavrının sonuna, bağlamanın üst telinin taktırılması ile Konya tavrı oluşturulur. Görüldüğü gibi aaaene vuruluşlarının ayrılması veya birleştirilmesi tavırların zenginleşmesi açısından önemlidir.

    Bunun yanında bir tavrın yalnızca bir aaaene ile çalınamadığı zamanlarda ise; o tavrın ikinci veya üçüncü varyasyonları ortaya çıkar. Örneğin Zeybek tavrını tek bir aaaene ile anlatmak güçtür. O yüzden bir aaaene çeşidi esas alınıp, ondan üretilenlerle beraber zeybek tavrı oluşmaktadır.
    Tavırların doğru icrasını yapabilmek için gerekli olan bir başka önemli nokta da, bağlamanın düzenidir. Düzenin farklı olması tavrın gerektiği şekilde kullanılmasına imkan sağlamayabilir. Bu yüzden herhangi bir yörenin türküsü icra edileceği zaman öncelikle akordu ve daha sonra türkünün tavrı ile çalınmasına dikkat edilmelidir .
    Bugün türkülerin icrasında kullanılan başlıca tavırlar şunlardır:

    1. Zeybek tavrı
    2. Sürmeli tavrı (Yozgat tavrı)
    3. Kayseri tavrı
    4. Konya tavrı
    5. Silifke tavrı
    6. Azeri tavrı
    7. Ankara tavrı
    8. Aşıklama tavrı
    9. Karadeniz tavrı
    10. Rumeli tavrı
    11. Karşılama
    12. Teke tavrı

    Bu tavırların uygulanışı esnasında aaaenenin kullanılışının dışında parmaklara da görevler düşmektedir. Örneğin sürmeli tavrı mızrabı atılırken kıstırma denilen bir hareket yapılır. Bu hareket herhangi bir sesten onun yarım veya tam ses altına veya üstüne çarpma yapmak için kullanılır. Bunun icrası sırasında o seslere parmak vurarak yapılması en doğrusu olmasına karşılık, bunu yapamayanlar kıstırma hareketini kullanarak o sesleri çıkarmaya çalışırlar. Tabii sesler net ve temiz olmaz. Örneğin sürmeli tavrında da sesinden re sesine bir çarpma yapılacağı zaman:



    olması gerekirken, kıstırma hareketi ile, birinci parmağın do sesine,üçüncü parmağın da aynı tel gurubundaki re sesine aynı anda basması, re do seslerinin bir arada çıkmasını sağlamaktadır.





    Do ve re seslerini ardarda çok çabuk duyurmayı amaçlayan bu sistemdeki özellik, parmakla ilgilidir. Parmaklarım gerektiği kadar hızlı çalıştıramayanlar ise, yukarıda görülen kıstırma hareketi sonucu o ses kümesine yakın bir ses elde ederler. Tabii ki amaç duyurulması gereken seslerin net ve temiz olmasıdır .
    Buradan tavırların icrasında aaaenenin gerekliliği yanında parmakların da büyük rolü olduğunu görmek mümkündür.

    Tavırların kağıt üstündeki yazımı aaaenenin gösterimi ile yapılmaktadır. Biz de burada tavırları bu şekilde göstereceğiz.


    1. Zeybek Tavrı
    Zeybek tavrı biri temel olmak üzere, 4 ayrı aaaene kümesi ile gösterilir.








    2. Konya Tavrı
    Konya tavrının en önemli özelliği, bağlamanın en üst tel gurubuna (sol sesine) taktırma yöntemidir. Bir zeybek aaaenesinden sonra yukarı doğru sol teline taktırmadan ibarettir.





    Bu tavrın icrası sırasında hemen her nota kümesinin veya tavrın uygulanacak olması, gerekmeyen yerlerde de sol sesinin çıkmasına neden olmaktadır. Bunun önlenebilmesi için, yukarı tele taktırım esnasında o tel üstünde ve notada yazan seslerin 5. parmakla alımı mümkün olanlarının alınıp, türkü seslerini daha net çıkması sağlanabilir. Bu iş için 5. parmağa önemli görevler düşmektedir.

    3. Silifke Tavrı
    Duyum olarak zeybek tavrının aynıdır. Fakat görsel olarak zeybek tavrının yön itibarı ile tam tersidir. Silifke yöresi türkülerinin metronomunun hızlılığı nedeni ile genellikle alt tel kullanılarak icra edilir.





    Burada hemen bütün tavırların aaaene vuruşlarında ilk başlangıç vuruşlarının üstten aşağıya doğru olması gerektiğini ifade edelim.

    4. Azeri Tavrı
    Azeri tavrı aaaenesinde genellikle alt tel kullanılarak icra edilir. Karşılama ve Silifke tavırlarına benzemesine karşılık, vuruşların süratleri açısından farklılık gösterir. Karşılama mızrabında ilk vuruş üst ve orta tellerin taranmasından sonra, aaaene alt telde hareketini tamamlar. Azeri aaaenesinde ise bu çalış yalnızca alt telde gerçekleştirilir.






    5. Sürmeli Tavrı (Yozgat Tavrı)
    Sürmeli tavrının en önemli özelliği, okuyucuların hançereleri ile çıkardıkları seslerin bağlamaya yansımasıdır. Bu da bağlamada ancak tirillerle mümkündür. Yukarıda da belirttiğimiz gibi bağlamada tirilleri çarpma ile yapamayan bazı saz sanatçıları, bu işi kıstırma hareketi ile yapmaktadırlar. Tiril yapmak, bir notanın önündeki veya arkasında ki seslere çok hızlı şekilde çarpma yapmak demektir. Tabii çarpma alınacak ses o ezginin tonal yapısı ile doğru orantılıdır. Türkülerin notaları yazılırken bazı sürmeli tavrının işlenmesi gereken yerlerde (tr) işareti ile bu tavrın uygulanması gerektiği anlatılmak istenilmiştir.






    6. Kayseri Tavrı
    Kayseri tavrı, sürmeli aaaenesi ile birlikte bazı seslerden önce genellikle 32'lik seslerle beraber, sağ elin bağlama göğsü üzerinde bir daire çizilmesi ile uygulanır. Bazı nota cümleleri tirilli, bazı notalar esli çalınarak oluşturulan Kayseri tavrının en önemli özelliği, esli notalarda aaaenenin bir daire çizerek bu işlemi görmesidir.





    7. Karadeniz ve Rumeli Tavrı
    Bu iki yörenin aaaene vuruşları duyum ve gösterim olarak aynıdır. Fakat yörelere ait türkülerin farklı duyumları olduğundan aynı aaaene vuruşlarına sahip olmaların karşılık değişik isimle adlandırılmışlardır.







    Bunlardan farklı olarak Trakya yöresinde bilhassa türkülerin kalış yerlerinde bir çeşit istirahat duygusu veren bir aaaene şekli daha vardır.







    Bazen Kayseri tavrında olduğu gibi ilk aaaeneden sonraki vuruş esli olarak da çalınabilir. Fakat daire gösterimi yoktur.






    8. Aşıklama Tavrı
    Aşıklama tavrının en önemli özelliği aaaenenin aşağıdan yukarı doğru bütün telleri tarayarak çıkmasıdır.





    9. Karşılama Tavrı
    Aşıklama aaaenesinin tam tersi olarak karşılama aaaenesinde ilk vuruş yukarıdan aşağıya bütün telleri tarayarak çalınmasıdır. Bazen bu tarama yerine yalnızca üst tele vurularak veya es alınarak da çalınabilir.






    10. Ankara Tavrı, Fidayda Tavrı
    Adını Fidayda türküsünden alan bu tavrın en önemli özelliği karar sesinin çokça duyurulmak istenmesidir. Bazen bu ses yerine bir es de eklenebilir. Daha sonra gelen aaaeneler ise çalınacak nota ile tekrar karar sesinin duyurulması şeklindedir.




    11. Teke Tavrı
    Teke tavrının en önemli özelliği aksayan üçlü kümesinin alttan üste doğru başlamasıdır.





    Görüleceği gibi bugün kullanılmakta olan tavırlar kullanıldıkları yörenin ismi veya yörede söylenilen bir türkünün adı ile anılmaktadırlar. (Fidayda Tavrı gibi) Yukarıda da belirtildiği gibi tavırlar arasındaki fark duyumsal olmasından ziyade görseldir. Bu tavırsal farklılıklar da halk müziğimizin en önemli zenginliklerinden birisini oluşturmaktadır. Tavırların uygulanışı esnasındaki diğer önemli bir konu da çalınacak tavra uygun düzendir. Bağlamanın düzeni çalınacak tavrın özelliklerini gösteremeyecek yapıda ise, atılacak tavrın hiçbir önemi yoktur. Örneğin; Ankara tavrının uygulanabilmesi için gerekli en iyi düzen Fidayda düzenidir. Türkülerin çalımında iyi bir icra yapılabilmesi için bağlama üzerindeki düzenlerin ve yöresel tavırların çok iyi bilinmesi gerekmektedir. Fakat, bağlama öğreniminin ilk


    kaynak:uslanmam


     
bağlamada tavırlar konusuna benzer diğer içeriklerimiz
  1. Bağlamada Parmak Vurma Tekniği

    Bağlamada Parmak Vurma Tekniği

    Parmak vurma tekniği; Anadolu el ile bağlama çalma geleneği içerisinde yer alan ve dünyada yalnızca Anadolu'nun Teke bölgesi Yörük Türkmen kültürüne ait özgün bir ses çıkarma tekniğidir. Bu teknik, şelpe ve tel çekme teknikleri gibi bağlamanın köklerine uzanan derin bir tarihe sahip değildir. Bağırsak tel ile mümkün olmayan, ancak madeni telin kolay tınlamasına bağlı olarak gelişen bu...
  2. Bağlamada tavırlar

    Bağlamada tavırlar

    Halk Müziği'nin en önemli özelliklerinden birisi de yörelere has söyleniş ve çalınış biçimleridir. Bağlama ile yörelerin tezene özelliklerini çalmaya, o yörenin tavrı denilmektedir. Bu tavırlar tezene kullanımı ile ilgilidir. Yani tezenenin alttan vurulması, üst tele taktırma, senkoplu çalış gibi özellikleri olan bu tezene çeşitlerine, kısaca tavır diyeceğiz. Tavırlar birkaç küçük ayrıntı ile...
  3. bağlamada parmak vurma tekniği

    bağlamada parmak vurma tekniği

    bağlama çalma teknikleri saz çalma teknikleri saz bağlama video video Parmak vurma tekniği; Anadolu el ile bağlama çalma geleneği içerisinde yer alan ve dünyada yalnızca Anadolu'nun Teke bölgesi Yörük Türkmen kültürüne ait özgün bir ses çıkarma tekniğidir. Bu teknik, şelpe ve tel çekme teknikleri gibi bağlamanın köklerine uzanan derin bir tarihe sahip değildir. Bağırsak tel ile mümkün...
  4. Bağlamada Düzenler

    Bağlamada Düzenler

    çav bella bağlama notaları Türklerin en yaygın sazı olan bağlama, Anadolu'nun çeşitli yörelerinde, çok değişik akortlarla yani düzenlerle çalınmaktadır. Zaten bağlama ailesinde ''düzen'' sözcüğü, tellerin akort edilmesi anlamında kullanılmaktadır. Çok bilinen ve yaygın olan kara düzenin (bozuk düzen) yanı sıra son yıllarda yaygınlaşan ''bağlama düzeni'' en çok bilinen ve kullanılan iki...
  5. Bağlamayla ilgili kısaca bilgilendirirmisiniz

    Bağlamayla ilgili kısaca bilgilendirirmisiniz

    Selamlar. Müzik kursuna gitmeyi düşünüyorum ve saz bağlama çok ilgimi çekiyor. Kısaca bana bağlama hakkında bilgi verebilirmisiniz..?

Sayfayı Paylaş