gebe
  1. Misafir

    Misafir Forum Okuru

    Cumhuriyet Döneminde Kadın Eğitimi

    Konu, 'Eğitim ve Kadın' kısmında Misafir tarafından paylaşıldı.

    cumhuriyet dönemi kadınları cumhuriyet döneminde kadın kadınların eğitimi kadının eğitimi döneminde kadının yeri Küreselleşme sürecine kolay ve etkin bir şekilde uyum sağlamak, toplumların vatandaşlarına vereceği eğitimin niteliği ve etkinliği ile mümkündür. Nüfusun yarısını oluşturan ve gelecek kuşakların yetişmesinde temel roller üstlenen kadın ve genç kızların eğitimi; bir taraftan onların statülerinin yükseltilmesini, üretime, dolayısıyla kalkınmaya daha fazla katılımlarını sağlarken, diğer taraftan da bu hızlı değişikliklere uyum sağlanmasında önemli bir ön koşuldur. Kadınların genel, meslekî ve teknik eğitimine verilen önem, onların aile içindeki konumlarından, çalışma hayatına daha fazla girmelerine, teknoloji kullanımından, teknoloji üretimine, siyasal hayata katılımlarına kadar çok çeşitli alanda daha etkili olmalarını kolaylaştırmaktadır. Bu katılımın artması, toplum refahını daha ileriye götürücü bir ortam hazırlamakta, kadın gücü ve üretkenliği bu sayede artırılarak değerlendirilmektedir(MEB 1992:5).
    Günümüzde, dünya ülkelerinde gelişmişlik düzeyi, o toplumlardaki kadın kesiminin eğitim seviyesiyle ölçülmektedir.
    O hâlde günümüz Türk kadını; bilinçli, kişilikli, yaratıcı, üretici, kendine güvenen ve toplumda kendine yakışır bir statüye sahip olmak durumundadır. Bu da ancak her kademede nitelikli bir eğitimle sağlanabilir.
    Türk eğitim tarihi incelendiğinde her dönemde kadın eğitimine yer verildiği gözlenmektedir. Ancak kadın eğitimiyle ilgili olarak dinamik ve köklü değişiklikler cumhuriyet döneminde başlamıştır.
    Kadının eğitimi konusunda Atatürk’ün düşüncesi kesin ve açıktır. 1 Mart 1922’de Büyük Millet Meclisinde yaptığı bir konuşmasında Türkiye’de eğitime verilecek yönü belirlerken şöyle demektedir(Caporal 1982:248);
    “Kadınlarımızın da aynı dereceyi tahsilden geçerek yetişmelerine atf-ı ehemmiyet olunacaktır.”
    Ertesi yıl, aynı konuyu yeniden geliştirdiği konuşmasında da, şunları söylüyordu;
    “Bugünün levazımından biri de kadınlarımızın her hususta yükselmelerini temindir. Binanaleyh kadınlarımızda alim ve mütefennin olacaklar ve erkeklerin geçtikleri bütün derecatı tahsilden geçeceklerdir.”
    Mustafa Kemal açısından, Türk kadını için eğitim görmek yalnızca bir hak değil, aynı zamanda bir ödevdir. Çocukların ilk eğiticisi olarak o erkek kadar, hatta ondan da fazla kendini yetiştirmelidir.
    “Kadınlarımız erkeklerden daha çok münevver, daha çok feyizli, daha fazla bilgili olmaya mecburdurlar. Eğer hakikaten milletin anası olmak istiyorlarsa böyle olmalıdırlar.”
    diyerek söylemlerindeki kararlığı uygulamalara dönüştürmüş ve 1924 yılında çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve Teşkilât-ı Esasiye Kanunu ile “ilköğretim devlet okullarında mecburi ve parasızdır” ilkesi getirilmiş, Seriye ve Evkaf Vekâletine ve özel vakıflara bağlı bütün okullar Millî Eğitim Bakanlığına bağlanarak her Türk vatandaşın ilköğretim görebilmesi için gerekli tedbirlerin alınması devlete bir görev olarak verilmiştir(MEB 1992:10).
    1925 yılında toplanan Üçüncü Heyet-i ilmiye’de, kızların eğitimine ilişkin olarak;
    1. Tek okul düzeninin kurulması,
    2. Kızların eğitimindeki eksikliklerin giderilmesi,
    3. Kızların ve erkeklerin bir arada eğitim görmeleri,
    4. Üretici eğitimine ağırlık verilmesi, ilkeleri kabul edilmiştir.
    1927-1928 öğretim yılında, ilkokula dayalı 5 yıl süreli Kız Enstitüleri açılmıştır. Latin harflerinin kabulü, eğitmen kurslarının açılması, köylere öğretmen gönderilmesi, meslekî ve teknik okulların açılmasına yönelik çalışmalar bu dönemde hız kazanmıştır(MEB 1992:10).
    Eğitim sisteminin her alan ve kademesinde, kadınlarımızın eğitim imkanlarından cinsiyet farkı gözetilmeksizin faydalandırılması, 1739 sayılı “Millî Eğitim Temel Kanunu”nda da belirtilmektedir. Diğer taraftan eğitimde eşitlik ilkesi, 1982 Anayasasının 10, ve 40. maddelerinde de yer almaktadır.
    Ancak yıllara göre eğitim kademelerine yönelik çıkartılan istatistiki kayıtlar kadınların lehine alınan kararlara paralel bir gelişmenin tam anlamıyla gerçekleşmediğini göstermek-tedir.
    Tablo 1. Cinsiyete Göre Okuryazarlık Oranı
    Sayım
    Yılı

    Okuryazarlık Durumunun Toplam içindeki
    Oranı (%)

    Okuryazarlık Durumunun
    Kendi İçindeki Oranı (%)
    Okuma Yazma Bilmeyen
    Okuma Yazma Bilen
    Okuma Yazma
    Bilmeyen
    Okuma Yazma
    Bilen
    Toplam
    Erkek
    Kadın
    Toplam
    Erkek
    Kadın
    Erkek
    Kadın
    Erkek
    Kadın
    1935
    80,75
    70.65
    90,19
    19.25
    29.35
    9.81
    42.26
    57.74
    73.65
    26.35
    1940 (1)
    75,45
    63,80
    87,08
    24.55
    36.20
    12.92
    42.22
    57.78
    73.64
    26.36
    1945 (2)
    69,78
    56,33
    83,16
    30.22
    43.67
    16.84
    40.27
    59.73
    72.08
    27.92
    1950 (3)
    67,18
    54,26
    80,15
    32.37
    45.34
    19.35
    40.45
    59.55
    70.16
    29.84
    1955
    58,83
    43,94
    74,14
    40.87
    55.79
    25.52
    37.87
    62.13
    69.22
    30.78
    1960
    60,44
    46,33
    75.11
    39.49
    53.59
    24.83
    39.08
    60.92
    69.18
    30.82
    1965
    51,20
    35,86
    67.11
    48.72
    64.04
    32.83
    35.68
    64.32
    66.95
    33.05
    1970
    43,79
    29,69
    58.20
    56.21
    70.31
    41.80
    34.28
    65.72
    63.23
    36.77
    1975
    36,22
    23,74
    49.45
    63.62
    76.02
    50.47
    33.73
    66.27
    61.50
    38.50
    1980
    32,51
    20,01
    45.32
    67.45
    79.94
    54.65
    31.17
    68.83
    60.01
    39.99
    1985
    22,51
    13,45
    31.77
    77.29
    86.35
    68.02
    30.23
    69.77
    56.49
    43.51
    1990
    19,50
    11,18
    28.01
    80.46
    88.78
    71.95
    28.99
    71.01
    55.79
    44.21
    Kaynak; DİE, 1990 Nüfus Sayımı İstatistikleri
    Kadın ve erkeklerin okuryazarlık durumlarına ilişkin sayısal veriler cumhuriyetin ilk yıllarında nerdeyse kadın nüfusun tamamına yakınının (90.19) okuryazar olmadığını ortaya koymaktadır. Sonraki dönemlerde okuryazarlık oranının arttığı gözlense bile bu oran erkeklerin oranına ve yıllara göre yavaş seyrettiği söylenebilir.
    İlköğretimdeki Gelişmeler
    İlköğretim, inkılapları, laikliği topluma benimsetecek, özellikle geniş kırsal kitlelerin davranışlarını değiştirecek bir araç olarak görüldüğü için Cumhuriyet döneminde çok önem verilmiş ve Anayasalarda da “İlköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır” şeklinde yer almıştır(Akyüz 1994:303).
    1973 tarihli Millî Eğitim Temel Kanunu İlköğretimi 8 yıl halinde düzenlemiş ve bu uygulamaya 1981-1982’de deneme halinde başlanmıştır.1997 yılından itibaren de bütün yurtta uygulanmaya başlanmıştır.
    Tablo 2’de Cinsiyete göre ilköğretimdeki gelişmeler yer almaktadır.
    Tablo 2:Cinsiyete Göre İlköğretimde Gelişim Oranları
    Öğretmen
    Öğrenci
    Diploma Alan
    Yıllar
    Okul
    Toplam
    Erkek
    Kadın
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Toplam
    Erkek
    Kız
    1923-24
    4894
    10238
    9021
    1217
    341941
    273107
    62954
    -
    -
    1933-34
    6383
    15123
    10320
    4803
    591169
    385247
    205922
    26680
    18417
    8263
    1943-44
    12182
    22387
    15865
    6522
    995999
    680384
    315615
    76663
    56157
    20506
    1953-54
    17948
    37932
    27542
    10390
    1762351
    1104477
    657874
    170033
    119227
    50806
    1963-64
    27775
    76544
    57667
    18877
    3652140
    2181648
    1380492
    391989
    257858
    134131
    1973-74
    40327
    157435
    99165
    58270
    5324034
    2984655
    2339379
    818260
    483338
    334922
    1983-84
    47324
    208393
    122161
    86232
    6495916
    3462358
    3033558
    1004365
    548139
    456226
    1991-92
    50669
    234154
    135675
    98479
    6870638
    3634240
    3236398
    1296338
    691809
    604529
    1998-99
    44525
    316991
    177625
    139366
    9512044
    5189963
    4322081
    .......
    .......
    .......
    1999-00
    43324
    324835
    182493
    142342
    9915280
    5369958
    4545322
    .......
    .......
    .......
    Tablo verilerine dayanılarak Cumhuriyet döneminde ilköğretimin zorunlu olmasının kız ve erkek sayıları arasındaki farkın azalmasında en büyük etken olduğu söylenebilir.
    Ortaöğretimde Gelişmeler
    1924 yılında ortaöğretim; 3 yıl ortaokul, 3 yıl lise olarak klasik yapısına kavuşturuldu. Liselerde fen ve edebiyat şubeleri açma sistemi Cumhuriyetin başlarında getirildi.
    İlkokulu bitiren kız ve erkek öğrenciler üç yıllık bir eğitim sonunda ortaokul diploması edinirlerdi. 1930 yılından önce ortaokul, hem ilkokulun bir devamı sayılıyor hem de liseye giriş için eğitim veren bir kurum olarak kabul ediliyordu. Bu tarihten itibaren ortaokullara öğrencileri liseye hazırlamakla birlikte meslekî ve teknik liselere hazırlama görevi de verilmiştir.
    Genç cumhuriyetin eğitimcileri, kız öğrencileri bir yandan yükseköğretime ve hayatın her alanına ilişkin mesleklere yöneltirken, diğer yandan büyük bir kısmının bu hedefe erişemeyeceğini biliyorlardı. Bu nedenle özellikle “Aile bilgisi” dersleriyle “bilinçli ev kadını” yaratma amacı güdüldü.
    Genel olarak Cumhuriyet döneminde, kadınların toplumsal yaşama aktif olarak katılması amaçlanmış ve bu anlayış ders kitaplarına yansıyarak aktif, haklarını elde etmiş ve meslek sahibi eğitimli bir kadın hedeflenmiştir. Ancak bu düşünülürken toplumun içinde bulunduğu şartların bu kadın tipine ulaşmaya izin vermeyeceği göz önünde bulundurulmuştur.
    Dolayısıyla o dönemde kız çocukları için “Cumhuriyet kadını” yaratılmak isteniyordu. Cumhuriyet kadını olamayanlar ise “Cumhuriyet ev kadını” olmalıydı(Öztoprak 1999:71-73).
    Tablo 3. Cinsiyete Göre Ortaokullardaki Gelişim Oranları
    Öğretmen
    Öğrenci
    Diploma Alan
    Yıllar
    Okul
    Toplarr
    Erkek
    Kadın
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Toplam
    Erkek
    Kız
    1923-24
    72
    796
    -
    -
    5905
    -
    -
    1933-34
    201
    2136
    1620
    516
    42332
    31038
    11294
    5116
    3980
    1136
    1943-44
    245
    3851
    2224
    1627
    75319
    53314
    22005
    14486
    10608
    3878
    1953-54
    507
    5311
    2904
    2407
    92339
    68053
    24286
    15827
    11847
    3980
    1963-64
    824
    15059
    10355
    4704
    344139
    255435
    88704
    66661
    49501
    17160
    1973-74
    2299
    26849
    17499
    9350
    926887
    663702
    263185
    196336
    136065
    60271
    1983-84
    4258
    42365
    28043
    14322
    1450624
    938125
    512499
    297375
    183140
    114235
    1991-92
    7070
    51046
    32492
    18554
    2402692
    1497770
    904922
    680098
    423636
    256462
    1992-93
    7544
    56055
    35331
    20724
    2556339
    1575026
    981313
    731451
    451906
    479545
    1993-94
    8318
    61968
    38244
    23724
    2636558
    1612355
    1024203
    789269
    484167
    305102
    1994-95
    8897
    64871
    38619
    26252
    2674986
    1623762
    1051224
    813692
    489222
    324471
    1995-96
    9385
    70661
    41502
    29159
    2645440
    1605478
    1039962
    -
    -
    -
    1996-97
    9891
    72,373
    45,220
    45,220
    2609514
    1,569,008
    1,040,506
    ......
    ......
    ......
    Kaynak: MEB, istatistikleri, 1998
    Tablo 4. Cinsiyete Göre Liselerdeki Gelişim Oranları
    Öğretmen

    Öğrenci
    Diploma Alan
    Yıllar
    Okul
    Toplam
    Erkek
    Kadın
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Toplam
    Erkek
    Kız
    1923-24
    23
    513
    -
    -
    1241
    -
    -
    -
    -
    -
    1933-34
    72
    945
    740
    205
    9563
    7326
    2237
    1379
    1067
    312
    1943-44
    80
    1694
    1105
    586
    28906
    22876
    6030
    5383
    4122
    1261
    1953-54
    100
    2234
    1205
    1029
    31420
    24584
    6836
    4863
    3736
    1127
    1963-64
    217
    6097
    3484
    2613
    102384
    75916
    26468
    19578
    14392
    5186
    1973-74
    718
    13438
    8613
    4825
    304371
    207966
    96405
    71200
    47954
    23246
    1983-84
    1190
    49697
    30727
    18970
    529765
    308388
    221377
    131171
    75736
    55435
    1991-92
    1991
    64069
    37634
    26435
    893590
    510134
    383456
    213709
    121079
    92633
    1992-93
    2020
    69413
    40631
    28782
    990760
    571049
    419711
    309502
    180977
    128525
    1993-94
    2167
    71859
    41927
    29932
    1078483
    623518
    454965
    289529
    161283
    128246
    1994-95
    2137
    68839
    39608
    29231
    1155827
    673509
    482318
    269860
    152941
    116919
    1995-96
    2196
    71105
    40344
    30761
    1201138
    693322
    507816
    -
    -
    -
    Kaynak: MEB, istatistikleri, 1998
    Tablo 5. 2000-2001 öğretim yılında ortaöğretimde cinsiyete göre gelişim oranları
    Okul Türü
    Okul Sayısı
    Öğrenci Sayısı
    Öğretmen Sayısı
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Genel Ortaöğretim
    2 746
    1 324 083
    727 315
    596 768
    71344
    Resmî
    2 289
    1 267 480
    696 107
    571 373
    62 875
    Özel
    457
    56 603
    31208
    25 395
    8 469
    Meslekî ve Tek. Ortaöğretim
    3 221
    804 874
    513 264
    291 610
    63 471
    Resmî
    3196
    803 419
    512 279
    291 140
    63 341
    Özel
    25
    1455
    985
    470
    130
    Genel Toplam
    5 967
    2 128 957
    1 240 579
    888 378
    134 815
    Kaynak: MEB, istatistikleri, 2000-2001
    Tablo 6. 2000-2001 Öğretim yılında genel ortaöğretimde cinsiyete göre gelişim oranları
    Okul Türü
    Okul Sayısı
    Öğrenci Sayısı
    Öğretmen Sayısı
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Lise
    1555
    987 457
    543 131
    444 326
    46 025
    Çok Programlı Lise
    142
    30 042
    18 752
    11290
    2 206
    Anadolu Lisesi
    415
    202 872
    109 691
    93181
    11352
    Fen Lisesi
    48
    9 992
    6 688
    3 304
    724
    Anadolu Güzel Sanatlar Lises
    38
    4159
    1289
    2 870
    444
    Anadolu Öğretmen Lisesi
    91
    32 958
    16 556
    16 402
    2124
    Özel Lise
    457
    56 603
    31208
    25 395
    8 469
    Toplam
    2 746
    1 324 083
    727 315
    596 766
    71344
    Kaynak: MEB, istatistikleri, 2000-2001
    2000-2001 Öğretim yılında genel ortaöğretimde sayısal gelişmeler incelendiğinde toplam 1 324 083 öğrenci sayısının 727 315’ini erkek 596 766’sını ise kız öğrenciler oluşturmaktadır.
    Mesleki ve Teknik Öğretimdeki Gelişmeler
    Türkiye’de kızların meslek eğitimi erkeklerinkinden daha farklı bir gelişme göstermiştir. Rejimin kadın haklarına verdiği önemle orantılı olarak kızların meslek eğitimi gelişmiştir. Teknik eğitim okullarına devam eden erkek öğrenci sayısı, 1924’le 1935 arasında devamlı olarak düşerken, aynı yıllarda kız teknik okulu öğrencilerinin genel nüfus içindeki oranı artmıştır. Bu oran 1924’te binde 28, 1930 da binde 35, 1936’da binde 37 idi.
    1927 yılında, erkek sanat okullarında yapılan reformla birlikte, kız sanat okullarında da ilk değişiklikler yapılmıştır. Zaten o tarihte, ikisi de istanbul’da bulunan, iki kız sanat okulu vardı. Bu okullar erkek sanat okulları gibi, ilkokul üzerine beş yıl eğitim veren sanat enstitüleri haline getirildiler. Bir yandan da istanbul’un dışında sanat okulları açılmasına girişildi. Her yıl bir iki yeni okul açılarak, 1938 yılında, Türkiye’nin her yanına yayılmış olan kız sanat okullarının sayısı 14’ü buldu. Bu okulların öğretmen ihtiyacını karşılamak için, 1935 yılında Ankara’da Kız Sanat Öğretmen Okulu açıldı. Sanat okullarının öğretmenleri buradan yetişmeye başladı(Öztoprak 1999:74-78).
    Meslek okullarının her yıl sayılarının artması ve gelişmesi sonucunda bu okulların merkez teşkilatı içinde ayrı bir genel müdürlüğe bağlanarak yönetilmesine ihtiyaç duyuldu. Bu amaçla 22.6.1933 tarihinde yayımlanan 2287 sayılı kanunla Meslekî ve Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü Kuruldu. 1935 yılında bu okulların tüm masrafları devlet tarafından karşılanmaya başlandı.
    Tablo7. 2000-2001 öğretim yılında meslekî ve teknik ortaöğretimde okul, öğrenci ve öğretmen sayıları
    Okul Türü
    Okul Sayısı
    Öğrenci Sayısı
    Öğretmen Sayısı
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Erkek Teknik Öğretim
    1223
    354 275
    316 690
    37 585
    27168
    Kız Teknik Öğretim
    656
    104 151
    15 043
    89108
    11887
    Ticaret ve Turizm Öğretim
    705
    252 390
    132 973
    119 417
    12 330
    Din Öğretimi
    600
    91620
    46 906
    44 714
    11877
    Özel Eğitim
    10
    866
    627
    239
    72
    Özel Öğretim
    25
    1455
    985
    470
    130
    Sağlık Eğitimi
    2
    117
    40
    77
    7
    Genel Toplam
    3 221
    804 874
    513 264
    291 610
    63 471
    Kaynak: MEB Araştırma, Plânlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı
    Erkek Teknik Öğretim Okulları
    Erkek teknik öğretim okulları; ülkemiz endüstrisinin gereksinim duyduğu iş alanlarına orta kademe teknik insan gücü yetiştiren ve yükseköğretime öğrenci hazırlayan ortaöğretim kurumlarıdır. Erkek teknik öğretim okulları; Anadolu teknik liseleri, teknik liseler, Anadolu meslek liseleri, endüstri meslek liseleri ve çok programlı liselerden oluşmaktadır.
    Tablo 8. 2000-2001 öğretim yılında erkek teknik öğretimde okul, öğrenci ve öğretmen sayıları
    Okul Türü
    Okul
    Sayısı
    Öğrenci Sayısı
    Öğretmen Sayısı
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Endüstri Meslek Lisesi
    431
    262 343
    241 750
    20 593
    22 437
    Çok Programlı Lise
    151
    39 504
    29 660
    9 844
    9 844
    Teknik Lise
    278
    24106
    21639
    2 467
    207
    Anadolu Meslek Lisesi
    189
    5 316
    4 586
    730
    201
    Anadolu Teknik Lisesi
    174
    23 006
    19 055
    3 951
    976
    Toplam
    1223
    354 275
    316 690
    37 585
    27168
    Kaynak : MEB Araştırma, Plânlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı
    Kız Teknik Öğretim Okulları
    Kız teknik öğretim okulları; ülkemiz endüstrisinin gereksinim duyduğu iş alanlarına orta kademe teknik işgücü yetiştiren ve yükseköğretime öğrenci hazırlayan ortaöğretim kurumlarıdır. Kız teknik öğretim okulları; Anadolu kız teknik liseleri, kız teknik liseler, Anadolu kız meslek liseleri, kız meslek liseleri ve çok programlı liselerden oluşmaktadır.
    Tablo 9. 2000-2001 öğretim yılında kız teknik öğretimde okul, öğrenci ve öğretmen sayıları
    Okul Türü
    Okul
    Sayısı
    Öğrenci Sayısı
    Öğretmen Sayısı
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Kız Meslek Lisesi
    381
    65 791
    3 451
    62 340
    9 685
    Çok Programlı Lise
    60
    12 338
    7163
    5175
    915
    Kız Teknik Lisesi
    34
    361
    50
    311
    -
    Anadolu Kız Meslek Lisesi
    180
    25 495
    4 332
    21163
    1287
    Anadolu Kız Teknik Lisesi
    1
    166
    47
    119
    -
    Toplam
    656
    104 151
    15 043
    89108
    11887
    Tablo 10. 2000-2001 öğretim yılında ticaret ve turizm öğretiminde okul, öğrenci ve öğretmen sayıları
    Okul Türü
    Okul
    Sayısı
    Öğrenci Sayısı
    Öğretmen Sayısı
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Ticaret Meslek Lisesi
    318
    186 957
    94 951
    92 006
    7 959
    Çok Programlı Lise
    155
    25 964
    16 612
    9 352
    2 019
    Anadolu Mahallî İd.Mes.Lis.
    8
    974
    396
    578
    66
    Anadolu Ticaret Meslek Lis.
    135
    21408
    10109
    11299
    725
    Anadolu Dış Ticaret Mes.Lis.
    8
    1301
    593
    708
    108
    Anadolu Sekreterlik Mes.Lis.
    5
    798
    97
    701
    52
    Anadolu Otel.ve Tur. Mes.L.
    62
    12 671
    9107
    3 564
    1263
    Anadolu İletişim Mes.Lis.
    10
    1766
    596
    1 170
    116
    Anadolu Aşçılık Mes.Lis.
    4
    551
    512
    39
    22
    Toplam
    705
    252 390
    132 973
    119 417
    12 330
    Kaynak : MEB Araştırma, Plânlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı
    Din Öğretimi Okulları
    Din öğretimi; imamlık-hatiplik ve Kur’an kursu öğreticiliği gibi dini hizmetlerin yerine getirilmesi ile görevli elemanları yetiştirmek üzere hem mesleğe hem de yükseköğretime hazırlayan programların uygulandığı ortaöğretim kurumlarıdır. Din öğretimi okulları; imam-hatip liseleri, Anadolu imam-hatip liseleri, çok programlı liselerden oluşmaktadır.
    Tablo 11. 2000-2001 öğretim yılında din öğretiminde okul, öğrenci ve öğretmen sayıları
    Okul Türü
    Okul Sayısı
    Öğrenci Sayısı
    Öğretmen Sayısı
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Anadolu İmam-Hatip Lisesi
    107
    14 097
    5 624
    8 473
    1025
    Imam-Hatip Lisesi
    462
    71430
    37 437
    33 993
    10 305
    Çok Programlı Lise
    31
    6 093
    3 845
    2 248
    547
    Toplam
    600
    91620
    46 906
    44 714
    11877
    Kaynak: MEB Araştırma, Plânlama Koordinasyon Kurulu Başkanlığı
    Yaygın Eğitimde Gelişmeler
    Yaygın eğitim, örgün eğitim sistemine hiç girmemiş veya herhangi bir kademesinde bulunan veya bu kademeden ayrılmış bireylere örgün eğitimin yanında veya dışında verilen bir eğitimdir.
    1926 yılında 789 sayılı Kanunla Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde kurulan İlk halk eğitim birimi 1983 yılında Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü adını almıştır.
    Yaygın eğitim faaliyetleri;
    • Tamamlama programları,
    • Mesleki ve teknik eğitim programları,
    • Sosyal kültürel programlar
    • Sosyal kültürel uygulamalar olmak üzere dört alanda sürdürülmekte olup, bu
    eğitim Millî Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü başta olmak üzere Meslekî ve Teknik Öğretim Daireleri ile bazı bakanlıklarca gerçekleştirilmektedir.
    Yaygın eğitim, büyük ölçüde yetişkinlere okuma-yazma öğretme ve gençlere bir meslek kazandırma niteliği taşımaktadır. 1928’de açılan Millet Mektepleri, yaygın eğitim çalışmalarının ilk örneklerindendir. Kız Teknik Öğretim bünyesinde yaygın eğitim hizmetleri de 1928 yılından itibaren başlamıştır. Bu hizmet;
    • Pratik Kız Sanat Okulları,
    • Köy Kadınları Gezici Kursları,
    • Kız Teknik Öğretim Olgunlaşma Enstitüleri
    tarafından yürütülmektedir (MEB 1992:28).
    Tablo 12.Yaygın Eğitim Kurumlarında Kursiyer Sayılarındaki Gelişim Oranları
    Pratik Kız Sanat Ok.
    Köy Kadınları Gez.Kur.
    Olgunlaşma Ens.
    Yıllar
    Okul
    Öğrenci
    Okul
    Öğrenci
    Okul
    Öğrenci
    1928-29
    3
    177
    -
    -
    -
    -
    1938-39
    16
    5.490
    1
    45
    -
    -
    1948-49
    82
    21.116
    284
    5.631
    1
    231
    1958-59
    161
    31.080
    635
    14.989
    2
    502
    1968-69
    297
    60.730
    1.167
    27.675
    5
    869
    1978-79
    440
    71.340
    -
    -
    6
    786
    1988-89
    484
    122.464
    -
    -
    11
    940
    1991-92
    489
    65.919
    -
    -
    11
    2.388
    1995-96
    481
    37819
    -
    -
    11
    1628
    Kaynak: MEB Araştırma, Plânlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı
    Tablo 13. 2000 yılında halk eğitimi merkezlerince açılan kurs ve kursiyer sayıları
    Kurs Türü
    Açılan Kurs Sayısı
    Katılan Kursiyer Sayısı
    Toplam
    Erkek
    Kadın
    Meslek Kursları
    37 336
    690 221
    163 880
    526 341
    Sosyal Kültürel
    9 617
    225 201
    88 485
    136 716
    Okuma-Yazma
    4 520
    102 937
    66 684
    36 253
    Toplam
    51473
    1 018 359
    319 049
    699 310
    Kaynak: MEB Araştırma, Plânlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı
    Yükseköğretimde Gelişmeler
    Türkiye’de ilk üniversite 12 Eylül 1914’de açılır, tabii bilimler, edebiyat, matematik şubelerine kız öğrenci alınır. Tıp ve Hukuk fakültesinin de açılmasını isteyenler vardır. 1924-1925 eğitim yılında, kadınlar, üniversitede erkek öğrencilerle beraber okumaya başlarlar. O tarihte, İstanbul Üniversitesi Fen fakültesinin matematik bölümünde 7, fizikte 8, tabii bilimlerde 48, kimyada 26, Tıp fakültesinde 17, dişçilikte 4, Hukuk fakültesinde 23 kız öğrenci okur. 1930-31 de Edebiyat fakültesinde 155, Fen fakültesinde 90, Hukukta 72, Tıp fakültesinde 11 kız öğrenci bulunur. Tezer Taşkıran’a göre, 1930-31 öğretim yılında, üniversitede kadın öğretim üyesi yoktur. Ancak kadın öğretim üyesi, giderek artmaya başlar. 1950’de İstanbul üniversitesinde 24, 1960 da 52, 1970 de 114 kadın öğretim üyesi vardır. 1946-47 öğretim yılında, İstanbul Üniversitesi Fen fakültesi toplam öğretim üyelerinin % 44’ünü, Edebiyat fakültesindekilerin % 22’sini kadınlar teşkil eder. Türkiye’de yeni üniversitelerin açılmasıyla, öğretim üyeleri arasında kadın oranı yükselir. 1960’da % 19, 1970’de % 23, 1980’de % 25,5, 1990’da % 32, 1998 % 34,2’ye ulaşır. Bugün üniversitedeki 50.000 öğretim elemanının üçte biri kadındır. Akademik hayatın her alanında çalışan kadınlar, fen bilimlerinde toplam sayının % 35,6, mühendislikte % 25,2, tıpta % 36,9’unu teşkil eder (Uğurcan 1999:TBMM 1998).
    Tablo 14. 2000-2001 öğretim yılında devlet üniversitelerindeki öğrenci sayıları
    Üniversite
    Öğrenci Sayısı
    Ön Lisans
    Lisans
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Toplam
    Abant İzzet Baysal
    4 033
    2 136
    6 169
    3 948
    3 469
    7 417
    7 981
    5 605
    13 586
    Adnan Menderes
    604
    494
    1098
    1 791
    1230
    3 021
    2 395
    1 724
    4 119
    Kocatepe
    4 953
    3 873
    8 826
    4 323
    2 744
    7 067
    9 276
    6 617
    15 893
    Akdeniz
    3 973
    1487
    5 460
    4 536
    2 712
    7 248
    8 509
    4199
    12 708
    Anadolu
    1549
    902
    2 451
    7 466
    6 887
    14 353
    9 015
    7 789
    16 804
    Ankara
    2 838
    1957
    4 795
    14 332
    14 433
    28 765
    17170
    16 390
    33 560
    Atatürk
    2 988
    1 270
    4 258
    18 896
    11 180
    30 076
    21884
    12 450
    34 334
    Balıkesir
    2 380
    1 546
    3 926
    4 418
    3 152
    7 570
    6 798
    4 698
    11496
    Boğaziçi
    50
    10
    60
    4 312
    3 276
    7 588
    4 362
    3 286
    7 648
    Celal Bayar
    1893
    1 503
    3 396
    6 245
    5 140
    11385
    8 138
    6 643
    14 781
    Cumhuriyet
    3 521
    2 084
    5 605
    6 386
    3 953
    10 339
    9 907
    6 037
    15 944
    Onsekiz Mart
    1302
    1578
    2 880
    3 839
    4 287
    8 126
    5 141
    5 865
    11 006
    Çukurova
    2 573
    1 733
    4 306
    8 939
    6 155
    15 094
    11 512
    7 888
    19 400
    Dicle
    1752
    730
    2 482
    8 430
    4 621
    13 051
    10 182
    5 351
    15 533
    Dokuz Eylül
    3 724
    2 000
    5 724
    16 865
    13 341
    30 206
    20 589
    15 341
    35 930
    Dumlupınar
    3 248
    3 255
    6 503
    10 744
    5 337
    16 081
    13 992
    8 592
    22 584
    Ege
    3 707
    2 605
    6 312
    9 489
    8 950
    18 439
    13 196
    11 555
    24 751
    Erciyes
    5 345
    2 679
    8 024
    8 913
    4 680
    13 593
    14 258
    7 359
    21617
    Fırat
    2 724
    1 147
    3 871
    7 472
    2 609
    10 081
    10 196
    3 756
    13 952
    Galatasaray
    -
    -
    -
    743
    705
    1448
    743
    705
    1448
    Gazi
    2 231
    1 820
    4 051
    20 652
    22 590
    43 242
    22 883
    24 410
    47 293
    Gaziantep
    1 106
    2 104
    3 210
    2 967
    1478
    4 445
    4 073
    3 582
    7 655
    Gaziosmanpaşa
    2 007
    1 452
    3 459
    2 045
    1 115
    3 160
    4 052
    2 567
    6 619
    Gebze Yüksek Tek.
    -
    -
    -
    993
    178
    1 171
    993
    178
    1 171
    Hacettepe
    1867
    1 708
    3 575
    9 623
    11768
    21 391
    11490
    13 476
    24 966
    Harran
    2 486
    1 246
    3 732
    2 888
    921
    3 809
    5 374
    2167
    7 541
    İnönü
    2 734
    1752
    4 486
    7 348
    4 473
    11821
    10 082
    6 225
    16 307
    İstanbul
    3 653
    2 323
    5 976
    34 963
    23 891
    58 854
    38 616
    26 214
    64 830
    İstanbul Teknik
    316
    316
    9 889
    3 465
    13 354
    10 205
    3 465
    13 670
    İzmir Yüksek Tek.
    -
    -
    -
    351
    205
    556
    351
    205
    556
    Kafkas
    1284
    911
    2 195
    1212
    570
    1 782
    2 496
    1481
    3 977
    Sütçü İmam
    3 128
    1 473
    4 601
    2 714
    1278
    3 992
    5 842
    2 751
    8 593
    Karadeniz Teknik
    5 250
    3 251
    8 501
    14 443
    9 378
    23 821
    19 693
    12 629
    32 322
    Kırıkkale
    2 565
    1324
    3 889
    2 710
    1 892
    4 602
    5 275
    3 216
    8 491
    Kocaeli
    7 019
    3 074
    10 093
    8 079
    3 302
    11 381
    15 098
    6 376
    21474
    Marmara
    1983
    2 094
    4 077
    22 225
    16 459
    38 684
    24 208
    18 553
    42 761
    Mersin
    4121
    2 416
    6 537
    2 879
    1856
    4 735
    7 000
    4 272
    11272
    Mimar Sinan
    21
    162
    183
    1942
    2 501
    4 443
    1963
    2 663
    4 626
    Muğla
    1997
    946
    2 943
    2 685
    1313
    3 998
    4 682
    2 259
    6 941
    Mustafa Kemal
    3 285
    1375'
    4 660
    2 597
    2 048
    4 645
    5 882
    3 423
    9 305
    Niğde
    4 420
    3 295
    7 715
    6 660
    4 174
    10 834
    11 080
    7 469
    18 549
    Ondokuz Mayıs
    3 004
    1 981
    4 985
    11 167
    9 623
    20 790
    14 171
    11604
    25 775
    ODTÜ
    62
    20
    82
    9 139
    4 879
    14 018
    9 201
    4 899
    14 100
    Osmangazi
    228
    241
    469
    5 168
    3 746
    8 914
    5 396
    3 987
    9 383
    Pamukkale
    725
    546
    1271
    5 373
    3 749
    9 122
    6 098
    4 295
    10 393
    Sakarya
    4 455
    2 764
    7 219
    8 006
    3 839
    11 845
    12 461
    6 603
    19 064
    Selçuk
    8 874
    4 441
    13 315
    21777
    17 245
    39 022
    30 651
    21686
    52 337
    Süleyman Demirel
    6 789
    4 737
    11 526
    9 005
    6 388
    15 393
    15 794
    11 125
    26 919
    Trakya
    6195
    4 583
    10 778
    4 933
    5 212
    10 145
    11 128
    9 795
    20 923
    Uludağ
    4 873
    3 302
    8 175
    16 805
    13 145
    29 950
    21678
    16 447
    38 125
    Yıldız Teknik
    540
    519
    1 059
    12 756
    5 178
    17 934
    13 296
    5 697
    18 993
    Yüzüncü Yıl
    2 657
    714
    3 371
    4 458
    1 684
    6 142
    7115
    2 398
    9 513
    Karaelmas
    2 321
    2 033
    4 354
    2 631
    1514
    4 145
    4 952
    3 547
    8 499
    Toplam
    145353
    91596
    236949
    423170
    299918
    723088
    568523
    391514
    960037
    Tablo 15. 2000-2001 öğretim yılında vakıf üniversitelerindeki öğrenci sayıları
    Üniversite
    Öğrenci Sayısı
    Ön Lisans
    Lisans
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Toplam
    Erkek
    Kız
    Toplam
    Atılım
    12
    19
    31
    704
    359
    1063
    716
    378
    1094
    Bahçeşehir
    24
    33
    57
    406
    270
    676
    430
    303
    733
    Başkent
    238
    244
    482
    1096
    1 163
    2 259
    1334
    1407
    2 741
    Beykent
    -
    -
    -
    706
    530
    1236
    706
    530
    1236
    Bilkent
    784
    1026
    1810
    4 451
    3 862
    8 313
    5 235
    4 888
    10 123
    Çağ
    37
    43
    80
    379
    295
    674
    416
    338
    754
    Çankaya
    61
    91
    152
    1468
    893
    2 361
    1529
    984
    2 513
    Doğuş
    69
    79
    148
    912
    370
    1282
    981
    449
    1430
    Fatih
    201
    418
    619
    1 535
    1305
    2 840
    1736
    1723
    3 459
    Haliç
    -
    -
    -
    364
    244
    608
    364
    244
    608
    Işık
    -
    -
    -
    1047
    423
    1470
    1047
    423
    1470
    İstanbul Bilgi
    116
    183
    299
    2 800
    3 032
    5 832
    2 916
    3 215
    6131
    istanbul Kültür
    97
    188
    285
    1 051
    507
    1 558
    1 148
    695
    1843
    Kadir Has
    183
    213
    396
    331
    224
    555
    514
    437
    951
    Koç
    0
    603
    663
    1266
    603
    663
    1266
    Maltepe
    25
    26
    51
    643
    481
    1124
    668
    507
    1175
    Okan
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Sabana
    -
    -
    -
    345
    177
    522
    345
    177
    522
    Ufuk
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    -
    Yeditepe
    478
    460
    938
    2 880
    2 370
    5 250
    3 358
    2 830
    6188
    Toplam
    2325
    3023
    5348
    21721
    17168
    38889
    24046
    20191
    44237
    Kaynak: MEB Yükseköğretim Genel Müdürlüğü
    Yükseköğretimdeki sayısal gelişmeler kız öğrenci sayılarında yıllara göre artışların olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak bu sayının erkek öğrencilerdeki artış oranlarından daha az olduğu da görülmektedir. Bu oran öğretim üyeleri sayısında da benzer dağılım göstermektedir.
    Ancak bu sayıların gelişim eğiliminde olması gelişmekte olan ülkemiz için umut verici ve sevindiricidir.
    Sonuç ve Öneriler
    Modernleşmeyi gerçekleştirmek durumunda kalan gelişmekte olan toplumlarda “kadının özgürleşmesi”, ona tanınan “kadın hakları”nın bu toplumlardaki kadınlarca ne ölçüde yaşama geçirildiğine bağlı bulunmaktadır. Dolayısıyla, modern kültür öğelerinin benimsettirilmesine yönelik en temel faaliyet alanı “eğitim” olmaktadır. Eğitim yoluyla modern değerlerin benimsenmesi, bir yönüyle gelenekselliğin dönüştürülmesinde önemli bir adım, diğer yönüyle de kadın haklan bakımından gerçekleşmesi gereken bilinçlenmenin sağlanması için kaçınılmazdır.
    Kadının toplumda, erkeğin yanındaki yerini en az onun kadar sağlam alabilmesi, sağlamlaştırabilmesi için eğitim olanaklarından sonuna kadar yararlanması şarttır.
    Genç kızların ve kadınların eğitim imkanlarından daha çok yararlandırılmalarının yolları aranmalıdır. Bu yönde kararalı eğitim politikaları geliştirilmelidir.
    Örgün eğitimden bir şekilde yararlanamayan kadınlarımızın ihtiyaçlarına uygun güncel yaygın eğitim programlarıyla eğitilmesi yoluna gidilmelidir.
    Bu alanda hazırlanacak programlar gerçek ihtiyaçlara cevap verebilir nitelikte gerçekleştirilebilir olmalıdır.
    Kitle iletişim araçlarından en etkin yararlanmanın olanakları araştırılmalıdır.
    Genç kızların eğitimden koptuğu eğitim kademeleri doğru tespit edilerek problemin çözümüne ilişkin araştırmalar yapılmalıdır.
    Daha çok genç kızların üniversitelerden yararlanma olanakları araştırılmalıdır.

     
  2. Misafir Melek

    Misafir Melek Forum Okuru

    geröekten çok gzl bunu hazırlayan emeği geçenlere tşklerrrrrrrrrrrrrrr
     
Cumhuriyet Döneminde Kadın Eğitimi konusuna benzer diğer içeriklerimiz
  1. cumhuriyet kadınıyım ben

    cumhuriyet kadınıyım ben

    İRAN'DA KADIN OLMAK ! sokaktan kovulan bir kadının , tara'nın kaleminden .... kış mevsiminin kırkıncı gecesiydi. ay ışığını arayan küçük kara balıklardık. bu topraklarda doğmuş, bu topraklarda ölecektik. bir başka dünya yoktu, ne de bir başka hayat. kış mevsiminin kırkıncı gecesiydi. vakit hızla sabaha yaklaşıyordu. biz binlerce küçük kara balıktık, kendi sularını arayan binlerce küçük...
  2. Cumhuriyet Eğitimi

    Cumhuriyet Eğitimi

    CUMHURİYET EĞİTİMİNİN GENEL DEĞERLENDİRMESİ Prof. Dr. Mustafa Ergün* Türkiye Cumhuriyeti, 1923 yılında genç bir devlet olarak kurulduğunda, 600 yılı aşkın ömrü olan bir devletin maddî ve manevî tecrübelerine de sahip bulunuyordu. Bu devleti yükselten ve yaşatan dinamikleri bildiği gibi, onu zayıflatan ve çökerten, parçalayan ve yıkan dinamikleri de iyi biliyordu. Esasen Türkiye...
  3. cumhuriyet döneminde çanakkale

    cumhuriyet döneminde çanakkale

    CUMHURİYET DÖNEMİNDE ÇANAKKALE Çanakkale 1915 yılında yasadıgı savaslar nedeniyle büyük bir tahribat gördü. Savas döneminde sivil nüfus tahliye edilmis oldugundan kentte ticaret azaldı ve sehir sönüklesti. Sehrin eski dönemlerini tekrar yakalaması Cumhuriyetin ilk yıllarını buldu.Cumhuriyet Dönemi'nin ilk nüfus sayımında (1927) sehirde sadece 8515 kisi sayılabilmisti. 1935 sayımında nüfus...
  4. cumhuriyet döneminde müzeler

    cumhuriyet döneminde müzeler

    Cumhuriyet döneminde Müzeler, Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde bulunan ve sonradan adı “Âsâr-ı Atika ve Müzeler Müdürlüğü” olan, Hars Müdürlüğüne bağlandı. Daha sonra, 1944’te “Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü” kurulmuştur. Bu tarihlerde müze sayısı 40’ı aşmıştır. Bunlardan bazılarının adları ve kuruluş yılları şöyledir: Adana (1924) Afyon (l921) Ankara Arkeoloji Müzesi (1923)...
  5. Cumhuriyet Döneminde Önce Kullanılan Geometrik Terimler Hangileri ?

    Cumhuriyet Döneminde Önce Kullanılan Geometrik Terimler Hangileri ?

    Cumhuriyetten Önce Kullanılan Geometri Terimleri Cumhuriyetten Önce Geometri Terimleri Nelerdir Sevgili melekler, Cumhuriyet dönemi öncesinde kullanılmasına rağmen bugün hala bazı büyükler ve hatta bizler tarafından sıkça kullanılan taksim kelimesi aslında bölme-bölü anlamına geliyor. Adres tarif ederken kullandığımız taksim kelimesi ve diğer Cumhuriyetten Önce Kullanılan Geometri...

Sayfayı Paylaş