gebe
  1. Bilge Gökçen

    Bilge Gökçen Yeni Üye Üye

    Kayıt:
    27 Ağustos 2007
    Mesajlar:
    13.022
    Beğenilen Mesajlar:
    108
    Ödül Puanları:
    0

    Doğal Dil İşleme Çalışmalarında Morfoloji

    Konu, 'Bilim dalları' kısmında Bilge Gökçen tarafından paylaşıldı.

    doğal dil işleme morfolojik analiz nedir doğal dil nedir morfolojik analiz zarf tamlayıcısı Morfoloji Türkçede Biçimbilim, Almancada Formenlehre/Morphologie, Fransızcada Morphologie, İngilizcede Morphology olarak bilinmektedir. Geleneksel olarak anlamlı dil birimlerini, dilbilgisi ulamlarına, işlevsel sınıflara, bükün, türetme, bileştirme açısından sundukları görünüme, aldıkları değişik biçimlere, birleşim özelliklerine göre inceleyen daldır.
    Linguistics yani dilbilime bir terim olarak 1859'da giren Morfoloji; kısaca dilde biçimi oluşturan öğelerin biçimlerini tanımlamak, biçimsel öğeleri sınıflandırmaktır.

    Doğal dil işleme çalışmalarında anlam bütünsel çözümleme yapabilmek için, bazı yaklaşımlar belirmiştir.Bu yaklaşımlar aşağıdaki süreçlerden oluşur.

    Sözdizimsel (Sentaktik) Analiz

    Sözdizimsel analiz, sözdizimini (syntax) veya cümleyi oluşturan morfolojik ögelerin hiyerarşik kurallara uyumunu karşılaştırarak ölçümlemektir. Böylece söz dizimin anlamlı olup olmadığının ölçülebilmesi için düzenleyici bir süreç gerçekleşmiş olur.

    Türkçede cümleler en genel şekliyle özne, nesne ve yüklem bileşenlerinden oluşur. Cümleye eklenmek istenen anlamlar arttıkça cümleler, özne, yer tamlayıcısı, zarf tamlayıcısı, nesne ve yüklem gibi bileşenleri içerir.Ayrıca cümlenin anlamını kuvvetlendiren cümle dışı bileşenler de (bağlaç, edat, vb) cümlede bulunabilir.Bunlara örnek olarak "ile, için, ama, çünkü" kelimeleri verilebilir. Türkçede özne ile yüklem cümlenin temel bileşenleridir ve genelde tüm cümlelerde yer alırlar. Yer tamlayıcısı, zarf tamlayıcısı, nesne gibi bileşenler bazı cümlelerde yer almayabilirler veya bazı cümlelerde sadece biri, bazılarında sadece ikisi bulunabilir. Bu bileşenlerin cümle içindeki sıralanışları da değişebilir.

    Bilgisayarla doğal dilin modellenmesinde anlamsal analizden önce kelimelerden oluşturulan yapının cümle olup olmadığının test edilmesi faydalıdır.Bu işlem sentaktik eşleştirme işleminde anlamsız eşleşmelerin önlenmesine faydalı olur.

    Simgeler: Ö: özne, D: dolaylı tümleç, Z: zarf tümleci, N: nesne, Y: yüklem, İG: isim grubu, SG: sıfat grubu, İN: isim nesnesi, SN: sıfat nesnesi, DZ: diğer zarflar, S: sıfat, İ: isim, ZB: zaman belirteçleri, T: tamlayan, TN: tamlanan, ZM: zamir, NE: nesne eki, TE: tamlayan eki, TNE: tamlanan eki, KE: kip eki, ZE: zaman eki, DE: dolaylı tümleç eki, EF: ek fiil

    Anlambilimsel (Semantik) Analiz

    Anlambilimsel analiz, sözdizimini oluşturan morfolojik ögelerin ayrılması yani, sözdizimsel analiz ile anlam taşıyan kelimelerin sınıflandırılması işleminden sonra gelen anlamlandırma veya anlama sürecidir.Bu süreçte anlam taşıyan kelimelerin, ekler ve cümle hiyerarşisi içindeki konumlarının saptanması sayesinde birbirleri ile ilişkileri kurulabilir.Bu ilişkiler anlam çıkarma, fikir yürütme gibi ileri seviye bilişsel fonksiyonların oluşturulmasında ham bilgi olarak kullanılacaktır.


    Kaynaklar:

    Prof. Dr. Berke Vardar, Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü
    Haspelmath, Martin, Understanding Morphology
    wikipedia.org - NLP

     
Doğal Dil İşleme Çalışmalarında Morfoloji konusuna benzer diğer içeriklerimiz
  1. Kumaş İşleme

    Kumaş İşleme

    osmanlı lale desenleri osmanlı kumaş desenleri desenli kumaşlar Türk kumaşları dokuma tekniği, malzeme özellikleri, desen zenginlikleriyle kumaşın evrimi içinde önemli yer alır. Erken örneklerin günümüze ulaşabilmesi zor olduğundan, Türk kumaşlarının kökeni konusunda söylenebilecekler sınırlıdır. Doğu Türkistan’da, Çin sınırında Budist mağralarındaki resimlerde, V. yüzyıla kadar inen canlı...
  2. Germe işlemi

    Germe işlemi

    İnsan yüzünde stres, yer çekimi, sigara ve güneşin olumsuz etkileri yaş ilerledikçe ortaya çıkmaya başlar. Yaşlanmanın ilk belirtileri 30’lu yaşlarda fark edilmeye başlar, 50 li yaşlarda ise yerleşik bir görünüm kazanır. Yaşın ilerlemesi, yüzdeki tüm dokuları etkiler. Yüz kemikleri zayıflar, incelir, hacimlerini yitirir. Kaslar zayıflar, gevşer ve yer çekiminin etkisine yenik düşerek sarkmaya...
  3. işleme

    işleme

    işleme yaptığını gören kadın kısmet alır ve iyiliklerinin karşılığını görür.sevaptır
  4. Çalışma

    Çalışma

    Rüyada kişinin kendini çalışırken görmesi işinde başarılı olacağına işarettir . Rüyada kişinin kendini iş başında görmesi işi yaşamında başarı elde edeceğinin işaretidir. Yeni bir aşk yaşayacağınıza ya da hayattaki başarılarınızın devam edeceğine işarettir. Zahmetlerin, gayretlerin karşılıksız kalmayacağına ve zamanla her şeyin güzel olacağına işarettir.Rüyada durmadan bir iste çalistigini...
  5. dilim

    dilim

    Kısmetin parça parça alınacağına işaret eder.

Sayfayı Paylaş