gebe
  1. THESECRET

    THESECRET "Adalet olunca yiğitliğe lüzum kalmaz"

    Kayıt:
    16 Temmuz 2014
    Mesajlar:
    2.146
    Beğenilen Mesajlar:
    223
    Ödül Puanları:
    63
    Şehir:
    İstanbul

    Doğrusal ve Bağıl Hareket

    Konu, 'Tüm Lise Ders Notları' kısmında THESECRET tarafından paylaşıldı.

    doğrusal ve bağıl hareket konu anlatımı,doğrusal bağıl hareket ders notları,doğrusal bağıl hareket hakkında bilgiler indir.png

    Hareket

    Maddelerin zamanla yer değiştirmesine hareket denir. Fakat cisimlerin nereye göre yer değiştirdiği ve nereye göre hareket ettiği belirtilmelidir. Örneğin at üstünde giden bir yolcu ata göre yer değiştirmiyor, fakat yerde duran sabit bir noktaya göre yer değiştiriyordur.

    Yörünge

    Bir cismin hareketi sırasında izlediği yolun şekline yörünge denir. İzlenen yolun şekli doğrusal ise bu harekete doğrusal hareket denir. Daire ise, dairesel hareket denir.

    Konum

    Bir cismin, seçilen bir başlangıç noktasına olan vektörel uzaklığına konum denir. Bir araç nasıl hareket ederse etsin en son durduğu noktadaki konumu, o noktanın seçilen başlangıç noktasına olan vektörel uzaklığıdır. Bir araç dönüp dolaşıp ilk bulunduğu noktaya gelirse, konumu sıfır olur.

    Yer Değiştirme

    Bir cismin iki konumu arasındaki vektörel uzaklıktır. Başka bir ifadeyle son konum (x2) ile ilk konum

    (x1) arasındaki vektörel farktır ve son konumdan ilk konumun vektörel olarak çıkarılmasıyla bulunur. Bu işlem, Dx = x2 – x1 şeklinde gösterilir.



    Şekildeki doğrusal yolun O noktası başlangıç noktası olarak seçilirse, P noktasında duran bir aracın konumu + 1500 metredir. K de duranın konumu ise – 1000 metredir.

    N noktasından L noktasına gelen bir araç,

    Dx = x2 – x1

    Dx = – 500 – (+ 1000) = – 1500 m

    (–) yönde 1500 metre yer değiştirmiştir.

    Eğer ilk konum başlangıç noktası olursa, konum ile yer değiştirme eşit olur.

    Yatay bir yolda K noktasından harekete geçen araç L, M, N yolunu izleyerek N de duruyor. Bu araç KN noktaları arasında, toplam 70 m yol almasına rağmen 50 m yer değiştirmiştir.Şekil incelenirse KN arasındaki vektörel uzaklık pisagor bağıntısından 50 m olur.



    Eğim

    Hareket konusunun iyi anlaşılması için eğim kavramının iyi bilinmesi gerekir. Bir doğrunun yatayla yaptığı açının tanjantı o doğrunun eğimine eşittir.





    Ayrıca eğim dikliğin bir ölçüsüdür. Diklik artıyorsa eğim artıyor, diklik azalıyorsa eğim azalıyor, diklik sabit ise, eğim de sabittir.


    Şekildeki gibi yatay doğruların eğimi sıfırdır.

    Düşey doğruların eğimi tanımsızdır. Çünkü tana değerine göre bir sayının sıfıra oranı tanımsızdır.




    Bir parabolün eğiminden bahsedilemez. Ancak parabole teğetler çizilerek teğetin eğimine bakılır. Şekildeki parabolün eğimi artıyordur.


    Şekildeki parabolün eğimi ise azalıyordur. Çünkü parabole çizilen teğetlerin eğimleri azalmaktadır.


    Birim çemberdeki sinüs ve cosinüs değerlerin işaretinden faydalanılarak eğimin işareti bulunabilir.

    Düşey eksene göre sağa yatık doğruların eğimi pozitif (+), sola yatık doğruların eğimi ise negatif (–) dir.



    Hız

    Bir cismin birim zamandaki yer değiştirme miktarına hız denir. Hız v sembolü ile gösterilir ve vektörel bir büyüklüktür. Hız,


    şeklinde tanımlanır.

    Hız birimi SI (MKS) birim sisteminde m/s dir. km/saat de hız birimi olarak kullanılabilir.

    Hız vektörel büyüklük olduğundan, hızın işareti hareketin yönünü gösterir. Hız (+) işaretli ise araç (+) seçilen yönde, (–) işaretli ise, (–) seçilen yönde gidiyordur.

    Ortalama Hız

    Doğrusal yörüngede hareket eden bir cismin, toplam yer değiştirmesinin, bu yer değiştirme süresine oranı ortalama hıza eşittir. Ortalama hız,


    şeklinde tanımlanır.

    Şekildeki konum-zaman grafiğinde, aracın t1 anındaki konumu x1, t2 anındaki konumu x2 ise, t1 ile t2 süreleri arasındaki ortalama hızı şekildeki doğrunun eğiminden bulunur.


    Şekildeki hız-zaman grafiğinde t süresi içindeki ortalama hız



    hızların aritmetik ortalamasından bulunur. Bu durum yalnızca hızın düzgün değiştiği durumlarda geçerlidir.



    Ani Hız

    Hareket eden bir cismin herhangi bir andaki hızına ani hız ya da anlık hız denir.

    Konum-zaman grafiğindeki herhangi bir anda yörüngeye çizilen teğetin eğimine eşittir.

    İvme

    Bir cismin birim zamandaki hız değişimine ivme denir. a sembolü ile gösterilir ve vektörel bir büyüklüktür. Cismin t1 anındaki hızı v1, t2 anındaki hızı v2 ise, ivme;


    şeklinde ifade edilir. Birimi m/s2 dir.

    Hız değişimi yoksa, yani cismin hızı zamanla değişmiyorsa ivme sıfırdır. İvmenin olması için mutlaka hızın değişmesi gerekir. Ayrıca ivme sabit ise hız her saniye ivme kadar artıyor ya da azalıyordur. İvme sıfır ise, araç ya duruyordur, ya da sabit hızla gidiyordur.

    Doğrusal Hareket Çeşitleri

    1. Düzgün Doğrusal Hareket

    Doğrusal yolda hareket eden bir cisim, eşit zaman aralıklarında eşit yer değiştirmelere sahipse bu harekete düzgün doğrusal hareket, sahip olduğu hıza da sabit hız denir. Bu hareket tipinde hız sabittir. Dolayısıyla ivme sıfırdır.



    Yukarıdaki grafikler, pozitif yönde hareket eden araca ait grafiklerdir. v sabit hızı ile düzgün doğrusal hareket yapan cismin aldığı yol

    X= v.t

    bağıntısı ile bulunur.



    2. Düzgün Değişen Doğrusal Hareket

    Doğrusal bir yolda hareket eden aracın hızı düzgün değişiyorsa bu harekete düzgün değişen doğrusal hareket denir. Bu harekette ivme sabit olduğundan sabit ivmeli harekette denilir. İvmenin sabit olması, aracın hızının her saniye ivme kadar artması ya da azalması demektir.

    a. Düzgün Hızlanan Doğrusal Hareket

    Bu hareket tipinde aracın hızı her saniye ivme kadar artıyordur. Pozitif yönde düzgün hızlanan araca ait grafikler aşağıdaki gibidir.



    2. Düzgün Değişen Doğrusal Hareket

    Doğrusal bir yolda hareket eden aracın hızı düzgün değişiyorsa bu harekete düzgün değişen doğrusal hareket denir. Bu harekette ivme sabit olduğundan sabit ivmeli harekette denilir. İvmenin sabit olması, aracın hızının her saniye ivme kadar artması ya da azalması demektir.

    a. Düzgün Hızlanan Doğrusal Hareket

    Bu hareket tipinde aracın hızı her saniye ivme kadar artıyordur. Pozitif yönde düzgün hızlanan araca ait grafikler aşağıdaki gibidir.



    Konum – Zaman Grafiği

    Konum–zaman grafiğinde eğim hızı verir. Eğimin değişimi nasılsa, hızın değişimi de o şekilde olur. Ayrıca eğimin işareti hızın işaretini belirtir.


    Eğimin ve hızın işareti hareketin yönünü belirtir. Hızın işareti pozitif (+) ise, araç (+) yönde, negatif ise araç (–) yönde hareket ediyordur.
    Şekildeki konum–zaman grafiğinde,

    I. aralıkta teğetin eğimi arttığı için hızda artıyordur. Eğimin işareti (+) olduğundan (+) yönde hızlanan hareket yapıyordur.

    II. aralıkta eğimin işareti (+), büyüklüğü ise azaldığından, (+) yönde yavaşlayan hareket yapıyordur.
    III. aralıkta eğim sıfır olduğundan hız da sıfırdır. Yani araç duruyordur.

    IV. aralıkta eğim (–) yönde arttığı için hareket (–) yönde hızlanandır.

    V. aralıkta eğim sabit ve işareti (–) olduğundan araç (–) yönde sabit hızlı hareket yapıyordur.

    Hız – Zaman Grafiği

    Hız–zaman grafiğinin eğimi ivmeyi verir. Eğimin değişimi ve işareti ivmenin değişimini ve işaretini verir.
    I. aralıkta eğim sabit ve işareti (+) olduğundan, ivme sabit ve işareti (+) dır. Benzer yorumu diğer aralıklar için de söyleyebiliriz.

    Grafik parçaları ile zaman ekseni arasında kalan alan yer değiştirmeyi verir.



    Zaman ekseni üzerinde kalan (+) alan pozitif yöndeki yer değiştirmeyi, altında kalan (–) alan ise, negatif yöndeki yer değiştirmeyi verir. Toplam yer değiştirme alanların cebirsel toplamından bulunur.
    Hızın işaret değiştirdiği yerde araç yön değiştiriyordur.
    İvme – Zaman Grafiği

    İvme-zaman grafiklerinin altında kalan alan hız değişimini verir. Toplam hız değişimi alanların cebirsel toplamından bulunur. Cismin ilk hızı v0, toplam hız değişimi Dv ise, son hız vS = v0 + Dv eşitliğinden bulunur.


    BAĞIL HAREKET

    Bir cisim sabit bir noktaya göre zamanla yer değiştiriyorsa, bu cisim hareket ediyor demektir. Cismin hareketi sabit bir yere göre değilde başka hareketli bir cisme göre sorulursa durum değişir. Örneğin yan yana giden iki çocuk birbirlerine göre hareket etmezken, yerde duran sabit bir noktaya göre hareket ediyorlardır. Otobüs içinde koltukta oturan bir yolcu, otobüse göre hareket etmiyor fakat, yere göre, ya da başka hareketli bir cisme göre hareket ediyordur.

    Buna göre, iki cismin birbirlerine göre, hareketine bağıl hareket, hızlarına da bağıl hız denir.
    Bağıl hız,V bağıl = V cisim - V gözlemci bağıntısı ile bulunur.

    vcisim : Cismin yere göre hızıdır.

    vgözlemci : Gözlemcinin yere göre hızıdır.

    Bir aracın yerdeki sabit noktaya göre hızına yere göre hız denir. Hız vektörel bir büyüklük olduğundan, işlemler vektör kurallarına göre yapılacaktır. Yukarıdaki bağıntıya göre, cismin hızı aynen alınıp, gözlemcinin hızı ters çevrilerek vektörel olarak toplanır. Bileşke vektörün büyüklüğü bağıl hızın büyüklüğünü, yönü ise bağıl hızın yönünü belirtir.

    Tek Doğrultuda Bağıl Hız

    Araçlar aynı doğrultuda hareket ediyorsa,

    a. Aynı yönde giden araçların birbirlerine göre bağıl hızlarının büyüklüğü, iki aracın hızlarının farkına eşittir. Yön olarak, aracın birine göre (+) ise, diğerine göre (–) dir. Yani araçlardan biri diğerini pozitif kabul edilen yönde gittiğini görüyorsa, diğeride onun negatif yönde gittiğini görür.

    b. Zıt yönde giden araçların birbirlerine göre bağıl hızı, hızlarının toplamına eşittir. Bundan dolayı karşılıklı gelen araçlar birbirinin yanından geçerken çok hızlı geçiyormuş gibi görünürler.

    İki Boyutta Bağıl Hız

    Doğuya doğru gitmekte olan K aracının sürücüsü, kuzeye doğru giden L aracının gerçek hareket yönünü ve hızını göremez. K nin L yi gördüğü hız bağıl hızdır. Bağıl hız
    ise, vb = vcisim – vgözlemci

    bağıntısından bulunur.



    Örneğin her iki araç v hızı ile gidiyorsa, K nin L ye göre hızı denildiğinde, L gözlemci olur. Gözlenen K cisminin hızı aynen alınır, gözlemcinin hızı ters çevrilerek vektörel olarak toplanır. Hızların şiddetleri eşit ve aralarındaki açı 90° olduğundan bağıl hız çıkar.

    L nin K ye göre hızı ise,



    vb = vL – vK den, L nin hızı aynen alınır, K nin hızı ters çevrilerek toplanır. Hız vektörleri arasındaki açı 90° olduğundan bağıl hız olur.

    Her iki araca göre bağıl hızlar eşit büyüklükte fakat zıt yönlüdür.




    NEHİR PROBLEMLERİ

    Nehir problemlerini, akıntı doğrultusunda ve akıntıya dik doğrultuda olmak üzere iki kısımda inceleyebiliriz.

    1. Nehrin Akıntı Hızı Doğrultusunda Hareket

    Düzgün ve sabit bir hızla akan nehirde, bir tahta parçası suya bırakılırsa, suyun hızına eşit bir hızla hareket eder. Eğer suda kayık, motor ve yüzen bir yüzücü varsa bunların iki tür hızı vardır.

    a. Motorun Suya Göre Hızı

    Durgun kabul edilen suda hareket eden motorun hızına suya göre hız denir.

    b. Motorun Yere Göre Hızı

    Suyun hızı ile, motorun suya göre hızının bileşkesine yere göre hız denir.

    Akıntı hızının ırmağın her yerinde sabit ve va olduğu yerde, motor suya göre vm hızı ile gidiyorsa, motorun yere göre hızı, aynı yönlü iseler,

    vyer = vsu + vm toplamından bulunur. Motorun hızı akıntıya zıt yönde ise, üç durum vardır. vyer = vm + va bağıntısına göre,



    vm > va ise, motor akıntıya zıt yönde gider.

    vm = va ise, motor olduğu yerde kalır. Çünkü yere göre hızı sıfırdır.

    vm < va ise, akıntı motoru sürükler ve motor akıntı yönünde hareket eder.

    Bu tür sorularda, yere göre yer değiştirme miktarı

    X=V yer .t

    bağıntısı ile hesaplanır.

    2. Akıntıya Dik Doğrultuda Hareket

    Akıntı hızının sabit ve va olduğu nehirde, motor suya göre vm hızı ile akıntıya dik doğrultuda L noktasına yönelik harekete geçiyor.


    Fakat L noktasına çıkamıyor. Akıntı yönünde de yol alarak M noktasından kıyıya ulaşıyor.

    Motorun karşı kıyıya çıkma süresi ırmağın genişliğine ve motorun suya göre hızının akıntıya dik bileşenine bağlıdır. Karşı kıyıya çıkma süresi,

    d = vm . t den bulunur.

    Kayığın yere göre hızı, akıntının va hızı ile motorun suya göre vm hızının bileşkesine eşittir. KL, LM ve KM uzaklıklarını bulmak için bu doğrultulardaki hız ve t karşı kıyıya geçme süresi kullanılır.

    KL = vm . t

    LM = va . t

    KM = vyer . t olur.



    Her üç değer bulunurken aynı t süresi alınır.

    Motorun hız vektörü L noktasının soluna yönelik olursa, nereye çıkacağını bulmak için vmx hız bileşeni ile va akıntı hızının büyüklüklerine bakılır.


    vmx > va ise, L nin solundan kıyıya çıkar.

    vmx = va ise, tam L noktasından kıyıya çıkar.

    vmx < va ise, L nin sağından kıyıya çıkar.

    Irmaktaki yüzücü ya da motorun karşı kıyıya çıkma süresi,motorun sura göre hızının akıntıyadik bileşeni ile ırmağın genişliğine bağlıdır.Akıntı hızının yönüne ve büyüklüğüne bağlı değildir.
    Motor ırmakta daima yere göre hız vektörü yönünde hareket eder .
    Irmaktaki iki motorun birbirlerine göre bağıl hızları ırmağın hızına bağlı değildir.

     
Doğrusal ve Bağıl Hareket konusuna benzer diğer içeriklerimiz
  1. hareket ve egzersizler

    hareket ve egzersizler

    diz egzersizleri resimli dirsek egzersizleri kol açma hareketleri omuz açma hareketleri İskemle hareketi Yardımcı araçlar: yok Başlangıç pozisyonu: Gövde dik, bacaklar omuz genişliğinde açık, eller ensede Hareketin tarifi: Gövdenin dikliğini bozmadan, dizleri öne doğru bükerek alçalıp yükselme. Esneme (sağ bacak) Yardımcı araçlar: yok Başlangıç pozisyonu: Gövde dik, sağ bacak önde, dizden...
  2. Bitkilerde destek ve hareket

    Bitkilerde destek ve hareket

    Bitkilerde destek ve hareket Destek yapıları: 1-Hücre çeperi ve turgor: Otsu bitkilerde ve ağaçsı bitkilerin genç yapılarında desteği oluşturan temel yapıdır. 2-Destek dokusu: Ağaçsı bitkilerde destek aaaai için farklılaşmış özel hücrelerden oluşmuş dokudur.(Kollenkima ve sklerankima) 3-İşletim demetleri ve çeper kalınlaşması gösteren dokular:Bu dokulara ait hücreler sahip oldukları...
  3. Dinden Çıkaran Söz ve Hareketler

    Dinden Çıkaran Söz ve Hareketler

    1-Allahin varligi hakkında insanda meydana gelecek en ufak bir şüphe ve tereddüt. 2- Allahın cisim olduğunu düşünmek ve hayalinde canlandırmak. 3- Cenab’ı Hakkın sıfatlarından herhangi birini insanların sıfatlarına benzetmek. (Mesela Cenabı Hakk’a dil ve ağız gibi mahlukatın hassalarından olan azalar hayal etmek) 4- Allah’ı bir şeye hulûl etmiş olarak kabul etmek. 5- Cenab’ı Hakka...
  4. Reform ve Rönesans Hareketleri

    Reform ve Rönesans Hareketleri

    rönesans reform hareketleri rönesans ve reform hareketleri ve matbaanın rönesansın yayılma sürecine etkileri süreci XV. ve XVI.yy.da, Avrupa'da edebiyat ve güzel sanatlar alanındaki yeniliklerin ve sanat anlayışının tümüne Rönesans denir. Kelime anlamı " Yeniden Doğuş " demektir. Nedenleri : *Ortaçağdan beri yapılan çalışmaların, XV. ve XVI. yy. da olgunlaşması. *XV. ve XVI. yy.da,...
  5. Dünya’nın Şekli ve Hareketleri

    Dünya’nın Şekli ve Hareketleri

    dünyanın şekli ve hareketleri,dünyanın şekli ve hareketleri ders anlatımı,dünyanın şekli ve hareketleri konu anlatımı,dünyanın şekli ve sonuçları,dünyanın şekli ve hareketleri hakkında bilgiler DÜNYA’NIN ŞEKLİ Dünya, kutuplardan hafifçe basık, Ekvator’dan şişkin kendine has bir şekle sahiptir. Buna geoit denir. Dünya’nın geoit şekli, kendi ekseni etrafında dönüşü sırasında oluşan,...

Sayfayı Paylaş