gebe
  1. BEYZA21

    BEYZA21 ♥ سن بنيم جننتيم نفسيمسين ♥ Yetkili Kişi

    Kayıt:
    21 Aralık 2011
    Mesajlar:
    9.615
    Beğenilen Mesajlar:
    1.517
    Ödül Puanları:
    113

    Efsane nedir efsaneye örnekler nelerdir?

    Konu, 'Eğitim Şart' kısmında BEYZA21 tarafından paylaşıldı.

    Efsane ya da söylence, yıllarca gerçekten olmuş gibi kuşaktan kuşağa aktarılan öykülerdir. Efsanelerde anlatılan olaylar bazen gerçeküstü olabilir; ama çoğunlukla gerçek olaylara ve gerçekten yaşamış kişilere dayanır. Bu öykülerin çoğu kahramanca işler yapmış kişilerle ilgilidir. Eski Yunanlı şair Homeros, İlyada ve Odysseia adlı destanlarında krallara ve kahramanlara ilişkin söylencelerden yararlanmıştır.

    Kral Arthur ve şövalyeleriyle ilgili birçok öykünün kaynağı söylencelerdir. Özellikleri 1. Özel bir anlatıcısı yoktur. Herkes anlatabilir. 2. Konuşma diliyle anlatılır, belirli bir şekilleri yoktur, kısa anlatıdırlar. 3. Bir veya birkaç motif ihtiva ederler. 4. Anlatmanın merkezinde inanç unsuru vardır. Efsaneyi anlatan da dinleyen de efsanenin gerçek üzerine kurulu olduğunu bilir. 5. Efsaneler şahıs, yer ve hadiseler üzerine anlatılırlar. 6. Genellikle şahıs ve hadiseler olağanüstü olma vasıflarına sahiptirler. 7. Yer ve zaman bilinen yer ve zamandır. Efsanelerin benzerleri başka kaynaklarda bulunabilir.




    2.jpg



    Efsane, batı dillerine aynı Latince kökten “legendus” sözcüğünden gelmiştir. Efsane, Farsça bir sözcük olup “efsane” diye kullanılmaktadır. Türkçede efsane karşılığı olarak “söylence” önerilmiştir.


    Kişi, yer ve olayları konu alan, inandırıcılık özelliğine sahip, çoğu zaman olağanüstülüklere yer veren, belirli bir üsluba ve şekle bağlı olmayan, kaynaklarını genellikle geçmişin derinliklerinden alan kısa, yalın, ağızdan ağıza aktarılan ortak (anonim) halk anlatılarıdır.


    Genelde ortak (anonim) halk edebiyatının, özelde ise Türk halk edebiyatının en önemli ürünlerinden olan “efsaneler”, dünya halk kültürlerindeki çeşitli ortak motifler üstüne kurulmuşlardır. Taşıdıkları sosyolojik, psikolojik, etik, ekonomik iletilerle aynı zamanda bir “halk eğitim aracı” oldukları da görülür.


    Efsanelerin konularını belirli bir olay, yer veya kişi oluşturur.Bu nedenle de efsanelerin “inandırıcılık” özellikleri vardır. Konularına göre sınıflandırılırlar ve evrensel bir halk kültürü oluştururlar. Halk kültürünün değerli kalıtlarından olan efsanelerin ayrıca, gelenek ve görenekleri korumak, insanlara ders vermek, konu aldıkları olaylara, kişilere ve yerlere saygınlık kazandırmak, insanların iyiye, güzele yönelmelerini sağlamak, yaşama umudunu ve sevincini artırmak gibi toplum yaşamında önemli işlevleri vardır.



    Bu açıklamalardan hareketle efsane konusunda, şu saptamaları yapabiliriz:

    -Efsaneler dilden dile anlatılagelmiş, çok eski anlatılar olup ortak (anonim) halk edebiyatı ürünleridir.

    -Efsanelerin konuları bir kişiye, bir olaya veya bir yere dayandırılır.

    -Efsanelerde anlatılanların, bir ölçüde de olsa, inandırıcılık özelliği vardır. (Özellikle efsane derleme çalışmaları sırasında, anlatıcının gerçekliğine inandığı ve dinleyenin de inanmasını istediği, tarafımdan gözlenmiştir).



    Efsanenin Diğer Halk Anlatılarıyla Olan İlişkileri

    Efsaneler, diğer halk anlatılarından en çok mit, masal ve destanla yakınlık gösterirler.


    Mit-Efsane İlişkileri



    -Bir tanıma göre, efsaneler mitlerin modernleşmiş şekli olarak kabul edilirler. Öyleyse, efsanedeki olayların geçtiği zaman, mittekilerin zamanına göre, daha yakın bir geçmişe aittir.

    -Mit ve efsaneler, her ikisi de anlatıcılar ve dinleyicilerce, gerçek olarak kabul edilirler.

    -Mitlerdeki olayların geçtiği dünya çok eski, bilinmeyen, mitolojik bir dünyadır. Oysa efsaneninki bilinen bizim dünyamızdır.

    -Mitler her zaman bir kutsallık taşırlar. Oysa bu özellik efsanelerin tümünü kapsamaz (Bu, daha çok, dini konulu efsaneler için geçerlidir).

    -Mitlerde tanrılar ve yarı-tanrılar olduğu halde, efsanelerde tarihi ve yarı-tarihi kahramanlar vardır. Görüldüğü gibi, mitlerdeki tanrıların yerini (her ne kadar o tanrılar pekçok insansal özellikler taşıyor olsalar da) efsanelerde insanlar almışlardır.

    Zaman zaman mitleri ve efsaneleri bazı uluslar, kendi din ve devlet politikalarına göre yorumlayıp değiştirmişler ve efsane çemberlerini, yeni efsanelerle genişletmişlerdir.



    Efsane-Masal İlişkileri



    -Efsane, anlatıcılar ve dinleyiciler tarafından çoğunlukla, gerçek olarak kabul edildiği halde, masal, başından beri, hayal ürünü olarak kabul edilir. Bu nedenle de, masalların belirli bir yere, tarihe, kişiye dayandığı görülmez. Yine bu nedenle, masaldaki olaylar, hep hayali bir yerde ve belirsiz bir zamanda geçer, çoğunlukla da olağanüstü kişiler üzerine kurulur.


    -Kutsal-dini efsaneler olduğu halde, masalların hiçbirinde böyle bir kutsallıktan söz edilemez.

    -Zaman zaman, benzer konuları işleyen masal ve efsanelere de rastlanır.



    Efsane-Destan İlişkileri



    – Efsane ve destandaki olaylar gerçek olarak kabul edilir. Destandaki olaylar tarihte yer aldığı halde, bu zaman belirlemesi efsaneler için her zaman söz konusu değildir.

    -Her ikisinde de yer alan olaylar, günümüz dünyasında geçer.

    -Efsaneler aynı gelenekleri ve görenekleri paylaşan toplulukların ürünü olmakla beraber, özellikle bazı masal kaynaklı “gezgin efsaneler”, daha çok, uluslar arası ortak bir kültürün, değişik uluslardaki varyantları olarak görülebilir; oysa destanlar, çoğunlukla ulusaldır.

    Efsanenin, diğer sözlü halk anlatım türlerinden fıkra ve halk hikayesi türleriyle, fazla bir yakınlığı yoktur.

    Pertev Naili Boratav, Türk efsanelerinin sınıflandırılması şöyle yapmıştır.

    I.Dünyanın yaratılışı ve sonu ile ilgili efsaneler



    II. Tarihi efsaneler



    -Sınırlandırılmış tabii yerlerin menşeleri (dağlar, göller … vs.)

    -Meskun yerlerin menşeleri (şehirler, köyler … vs.)

    -Büyük binaların menşeleri (kiliseler, camiler, köprüler … vs.)

    -Hazineler

    -Milletlerin, hükümdar sülalelerinin ve sosyal sınıfların menşeleri

    - Felaketler

    -Tarihi olarak bilinen kahramanlıkların yendikleri, tabiatüstü güce sahip canavarlar

    -Savaşlar, fetihler, istilalar

    Kurulu düzene başkaldırmalar

    -Diğer hadiseler ve üstün kişiler, medeniyet getiren kahramanlar, bilginler, şairler

    - Aşk ve aile hayatı

    -Küçük bir topluluğun, tarihinin bir parçasını meydana getirdikleri ölçüde bilinen, ortak veya kişisel karakterde, çeşitli diğer kişilerle ilgili anlatmalar.



    III. Tabiatüstü şahıslar ve varlıklar üzerine efsaneler



    -Alın yazısı

    - Ölüm ve ötesi

    - Tekin olmayan yerler

    -Tabiatın bir parçası olan yerler (orman, göl … vs.) ile hayvanların sahipleri koruyucuları

    -Cinler, periler, ejderhalar v.b. tabiatüstü güçte yaratıklar

    -Şeytan

    -Hastalık ve sakatlık getiren varlıklar (albastı gibi)

    -Tabiatüstü güçleri olan kişiler (büyücü, üfürükçü, efsuncu gibi)

    -Mit niteliğinde hayvan ve bitkiler (adam otu gibi) üzerine anlatmalar


    IV. Dini efsaneler

     
Efsane nedir efsaneye örnekler nelerdir? konusuna benzer diğer içeriklerimiz
  1. efsane.. nedir...

    efsane.. nedir...

    Yıllarca gerçekten olmuş gibi kuşaktan kuşağa aktarılan öykülere efsane denir . Efsanede anlatılan olaylar bazen hayali olabilir . Ama efsaneler çoğunlukla gerçek olaylara ve gerçekten yaşamış kişilere dayanır. Bu öykülerin çoğu kahramanca işler yapmış kişilerle ilgilidir . Eski Yunanlı şair Homeros İlyada ve Odysseia adlı destanlarında krallara ve kahramanlara ilişkin efsanelerden...
  2. Efsane Nedir ?

    Efsane Nedir ?

    efsane nedir efsane nedir kısaca Söylence ya da Efsane yıllarca gerçekten olmuş gibi kuşaktan kuşağa aktarılan öyküler. Söylencelerde anlatılan olaylar bazen gerçeküstü olabilir; ama çoğunlukla gerçek olaylara ve gerçekten yaşamış kişilere dayanır. Bu öykülerin çoğu kahramanca işler yapmış kişilerle ilgilidir. Eski Yunanlı şair Homeros, İlyada ve Odysseia adlı destanlarında krallara ve...
  3. Şirk ne demektir şirke örnekler nelerdir

    Şirk ne demektir şirke örnekler nelerdir

    1=) Şirk ne demektir şirke örnekler nelerdir yardımcı olurmusunuz ?
  4. efsane

    efsane

    efsane bulmama yardımcı olurmusnz

Sayfayı Paylaş