gebe
  1. *GüMüŞ*

    *GüMüŞ* Yeni Üye Üye

    Kayıt:
    19 Şubat 2008
    Mesajlar:
    3.733
    Beğenilen Mesajlar:
    2
    Ödül Puanları:
    0

    Endokrin Sistemi

    Konu, 'Biyoloji bilimi' kısmında *GüMüŞ* tarafından paylaşıldı.

    ENDOKRİN SİSTEMİ
    Çok hücrelilerde vücudun uyumlu bir şekilde çalışmasını sağlayansistemlere düzenleyici sistemler denir. Düzenleyici sistemler endokrinsistem ve sinir sisteminden oluşur. A. SALGI BEZLERİ
    Hayvanların ve insanların vücudunda kandan aldıkları ham maddelerle özel kimyasal salgılar üreten organlara salgı bezi denir. Salgı bezleri salgılarına ve salgılarını verdikleri yere göre üç çeşittir.

    1. Açık Bez (Dış Salgı Bezi = Ekzokrin bez)
    Salgısını görev yerine bir salgı kanalıyla ulaştıran bezlerdir. Gözyaşı, tükrük, süt ve ter bezleri bu gruba girer.

    2. Kapalı Bez (İç Salgı Bezi = Endokrin bez)
    Salgısını doğrudan kana veren bezlerdir. Hipotalamus, hipofiz,böbreküstü, paratroit ve tiroit bezleri gibi bezler bu gruba girer.

    3. Karma Bez
    Hem açık hem de kapalı bez olarak görev yapan bezlerdir. Pankreas, mide, ince bağırsak ve eşeysel bezler bu gruba girer.
    İç salgı bezleri tarafından kana salgılanan, kan yolu ile hücreleredağılarak belirli hedef organlara giden ve düzenleyici görevleri olankimyasal maddelere hormon denir.

    Hormonların Özellikleri :
    • Az miktarlarda üretilir ve etkisini gösterirler.
    • Hayvanlarda ve insanda kanla, bitkilerde ise soymuk borularıyla taşınırlar.
    • Kanalsız bezlerden salgılanırlar.
    • Sinir doku tarafından da salgılanırlar. Sinir uçlarından hormon salgılanmasına nörosekresyon denir.
    • Etkilerini yavaş yavaş ve uzun sürede gerçekleştirirler.
    • Hormona has reseptörünü (zardaki alıcısını) kaybeden hücreler hormon tarafından etkilenmez.
    • Az veya çok salgılandıkları zaman çeşitli aaaabolik bozukluklar meydana getirirler.
    • Genellikle protein veya steroid yapıda olan büyük moleküllerdir.
    Görevleri :
    • Vücudun büyümesini kontrol ederler.
    • Üremeyi düzenlerler ve ikincil eşey özelliklerinin gelişmesine yardımcı olurlar.
    • Vücudun iç dengesinin kurulmasında (homeostasi) görev alırlar.
    • Sinir sistemiyle birlikte koordinasyon ve bütünleştirme görevini yaparlar.
    B. İNSANDA ENDOKRİN SİSTEMİ
    İnsan vücudundaki düzenleme ve denetim olaylarını sağlayan en önemli merkez beynin tabanında bulunan hipotalamustur. Hipatalamus bütün iç organlarla ve beynin diğer bölgeleriyle sinirsel bağlar kurmuş durumdadır.
    İnsanın endokrin sistemini meydana getiren başlıca iç salgı bezlerihipofiz, tiroit, paratiroid, böbrek üstü, pankreas, epifiz, timus veeşeysel bezlerdir.

    1. Hipofiz Bezi
    Ön lop epitel hücrelerden, arka lop ise sinir hücrelerinden meydana gelmiştir. Hipofiz küçük bir bez olmasına rağmen diğer endokrin bezlerin hakimi olarak bilinir.

    Hipofiz Ön Lobunun Hormonları
    a. STH (Somatotropin = Büyüme Hormonu)
    • Uzun kemiklerin boyca uzamasını sağlar, kasların büyümesini kontrol eder.
    • Protein, senaaaini artırır, yağ ve karbonhidrat aaaabolizmasını etkiler.
    • Büyüme çağında fazla salınması devliğe (gigantizm), az salınması cüceliğe (nanizm) neden olur.
    • 25 yaşından sonra çok salgılanacak olursa el, ayak, burun ve yüzde uzama görülür.
    b. Gonadotropinler (Üreme Hormonları) :
    • FSH (Folikül Uyarıcı Hormon) :Dişilerde ovaryumdaki folikülleri uyararak yumurta olgunlaşmasınıetkiler. Erkeklerde spermlerin üretilmesini (spermatogenez) vetestosteron salgılanmasını kontrol eder.
    • LH (Lüteinleştirici Hormon) :Dişilerde ovulasyonu (yumurtanın ovaryumdan yumurta kanalına atılması)ve sarı cisim denilen hormon salgılayan yapının oluşmasını sağlar.Erkeklerde Leydig hücrelerinin testosteron hormonu salgılamasını uyarır.
    • LTH (Luteotropik hormon = Prolaktin) :Gebelik sırasında ve doğumdan sonra süt bezlerinin gelişmesini, sütünmemeden akmasını ve annelik duygusunun oluşmasını sağlar. LTH ayrıcayumurtalıktaki sarı cismin sağlam kalmasını da sağlar.
    c. TSH (Tiroit Uyarıcı Hormon = Tirotropin) : Tiroid bezini uyararak Tiroksin hormonunun salınmasını sağlar.
    d. ACTH (Adrenokortikotropik Hormon) : Böbrek üstü bezlerini uyararak Aldosteron ve Kortizol hormonlarının salgısını kontrol eder.
    e. MSH (Melanosit Uyarıcı Hormon) : Melanin pigmentinin oluşumunu kontrol eder. Bu pigment derinin bronzlaşmasında etkilidir.

    Hipofiz Arka Lobunun Hormonları
    a. Vazopressin (Antidiüretik Hormon = ADH) :Kan damarları duvarlarındaki düz kasları etkileyerek bu kaslarınkasılmasını ve dolayısıyla kan basıncının yükselmesini sağlar. Böbrekhücrelerini etkileyerek idrar tüplerinden suyun geri emilmesini sağlar.Yetersiz salınması halinde bol idrar atılır. Kişi sürekli su içmekister. Bu belirtiler şeker hastalığında da olduğu için bu duruma “şekersiz şeker hastalığı” denilmiştir.
    b. Oksitosin :Düz kasların kasılmasını uyararak özellikle doğumda rahim kasılmalarınıartırır, doğumu kolaylaştırır. Ayrıca sütün dışarı verilmesine yardımcıolur.

    2. Tiroid Bezi
    Tiroid bezi insandagırtlak bölgesinde bulunan iki loptan meydana gelmiş bir bezdir. Tiroidbezinden tiroksin hormonunun salgılanmasını TSH kontrol eder. Tiroitbezinin iki hormonu vardır.
    a. Tiroksin :İyot içeren amino asit türevi bir hormondur. Çok hücreli canlılardahücrelerdeki oksidasyon (O2'li solunum) hızını düzenler. Kandakitiroksin miktarı artarsa hücrelerin O2 kullanımı artar. (Bazalaaaabolizma yükselir.)
    b. Kalsitonin (Tirokalsitonin) :Kandaki Ca++ miktarını düşürücü etkiye sahiptir. D vitamini ile beraberçalışarak kandan kemiklere kalsiyum geçişini sağlar. Bu hormonparatiroit bezinin hormonlarıyla birlikte (zıt) çalışır.

    Tiroid Bezinin Aksaklıkları :
    Kanda tiroksin az ise;
    • Bazal aaaabolizma düşer.
    • Aşırı şişmanlık görülür.
    • Vücut ısısı düşer.
    • Hücreler arası maddede Na ve H2O nun artmasına kandaki kolesterolün yükselmesine neden olur.
    • Uyuşukluk hali görülür.
    • Büyüme çağındaki azlık ise; cüceliğe ve ahmaklığa (beynin gelişmemesine) neden olur.
    Kanda tiroksin fazla ise;
    • Bazal aaaabolizma artar.
    • O2 li solunum hızlandığından kilo kaybı olur.
    • Vücut ısısı artar.
    • Sıkıntı ve depresyon hali, göz bebeklerinde büyüme ve kalp çarpıntısı görülür.
    3. Paratiroid Bezi
    Bu bezler tiroid bezinin arka yüzeylerine gömülmüş olarak bulunan dört küçük bezdir. Parathormon salgılarlar.
    Bu hormon kemiklerden ve bağırsak epitelinden kana Ca++ geçişini hızlandırır. Vücutta Ca++ ve Paaaabolizmasını düzenler. Eksikliğinde, kanda Ca++ azalacağı içinkaslarda ağrılı kasılmalar ve titreme (tetani hastalığı) görülür.

    Parathormonun Görevleri
    • Kanda Ca++ ve fosfat dengesini düzenleyerek kalsiyumun belli bir düzeyde kalmasını sağlar.
    • İnce bağırsaklarda sindirimi tamamlanan besinlerdeki kalsiyum iyonlarının kana absorbsiyonunu (emilim) sağlar.
    • Böbrek tüplerinden kalsiyum iyonlarının kana geri emilmesini sağlar.
    • Gerektiğinde kemiklerden kana kalsiyum geçişini sağlar.
    4. Böbrek Üstü Bezleri
    Böbreklerin üst kısmında bulunan iki küçük bezdir. Zengin kan damarlarıtaşıyan bu bezler yapı ve fonksiyon bakımından iki kısma ayrılırlar.
    a. Kabuk kısmı (= Adrenal Korteks) : Bu kısımdan salınan hormonların en önemlileri kortizol ve aldosterondur. Bu salgıyı hipofizden gelen ACTH uyarır.
    Kortizol;Protein ve şeker aaaabolizmasını düzenler. Yağ aaaabolizmasında az daolsa etkilidir. Kas hücrelerinde amino asitleri, yağ dokularından yağasitlerini serbest hale getirir. Böylelikle açlık ve diğer streslidurumlarda gereken enerji glikoz yerine öncelikle yağ asitlerinden eldeedilir. Bu sayede kandaki glikoz seviyesi korunmuş olur. Ayrıca proteinve yağlardan glikoz senaaalenmesini de uyarır.
    Aldosteron;böbreklerden Na+ ve Cl– iyonlarının geri emilmesini hızlandırarak K+iyonlarının ise atılmasını sağlayarak tuz ve su dengesini düzenler.Yetersizliğinde, kanda fazla K+ birikir ve deri tunç rengini alır(Addison hastalığı).
    b. Öz Bölgesi (Adrenal medulla) : Buradan salgılanan epinefrin (adrenalin), sempatik sinirleri çalıştırarak;
    • Kalp atışlarını hızlandırır,
    • Kan basıncını yükseltir.
    • Saç ve vücut kıllarını dikleştirir.
    • Göz bebeklerini büyütür.
    • Karaciğer ve kaslarda glikojenin glikoza dönüşümünü (yıkımını) uyarır.
    Bunların sonucunda;
    • Beyne daha fazla kan gider.
    • Kanın pıhtılaşma süresi kısalır.
    • Vücutta yorgunluğa karşı dayanıklılık artar.
    • Hipofizin ACTH salgılaması uyarılır.
    • Kan şekeri artar.
    Soğuk, ağrı ve bazı ilaçlar epinefrin salgısını fazlalaştırır.​

    Nörepinefrin (Nöradrenalin) ise; kan damarlarını daraltarak kan basıncını yükseltir.

    5. Pankreas
    Açık bez olarak birçok enzim, kapalı bez olarak iki çeşit hormon salgılar.
    a. Dış Salgı (Enzimler) :Pankreasın dış salgısını oluşturan pankreas özsuyu oniki parmakbağırsağına bütün besinlerin sindirimini sağlayan enzimleri taşır.
    b. İç Salgı (Hormonlar) :Pankreasın iç salgısını oluşturan hormonlar kana salınır. Langerhansadacıklarında iki tip hücre bulunur. Alfa (a) hücreleri glukagonhormonu, beta (b) hücreleri de insülin hormonu salgılarlar.
    İnsülin;Kanda şeker (glikoz) seviyesi yükselirse, pankreastan salgılananinsülin kan yoluyla karaciğere geçer. Karaciğerde glikozun, glikojen veyağlara dönüşümünü hızlandırır. Böylece kandaki glikoz miktarı normalseviyesine düşer ve glikozun fazlası karaciğer veya kaslarda depolanmışolur. İnsülinin karbonhidrat aaaabolizmasına ait etkisi üç maddehalinde özetlenebilir:
    I. Glikoz aaaabolizmasının hızını artırır.
    II. Kan şekerinin miktarını azaltır.
    III. Dokularda glikojen depolanmasını sağlar.

    [​IMG]
    Şekil : Kan Şekerinin Hormonlarla Ayarlanması
    İnsülin hormonunun az salgılanması halinde kanda glikoz normal değerinden yükselir ve şeker hastalığı ortaya çıkar.
    Glukagon : Karaciğerden kana glikoz geçişini hızlandırarak kan şekerini yükseltir.
    Kanda glikoz seviyesi düşerse, böbrek üstü bezlerinden salınan adrenalinkaraciğerdeki glikojenin glikoza dönüşümünü sağlar. Pankreas iseglukagon salgısını artırır, glukagon da glikozun, karaciğer vekaslardan kana geçmesini sağlar. Böylelikle kan şekeri belirli seviyedetutulmuş olur.

    [​IMG]
    Şekil : Kan Şekerinin Ayarlanması
    6. Timus Bezi
    Göğüs boşluğunda kalbin üst kısmında bulunur. Çocukluk evresinde büyüktür, fakat gençlik çağının başlamasından sonra küçülür.
    Çocukluk çağında çalışan bu bez ergenlik döneminden itibaren körelir.Bu nedenle büyümede ve eşeysel olgunluğa erişmede etkili olduğudüşünülmektedir.

     
Endokrin Sistemi konusuna benzer diğer içeriklerimiz
  1. Sİstem Performansi

    Sİstem Performansi

    olby Surround - Dolby Digital - DTS - THX Sistemler Kısaca özetlersek 4+1 ses sisteminiz varsa ön sağ ve sol hoparlörleri monitorunuzun yada Tv nin yanlarına yerlestirebilirsiniz.Manyetik korumalı olduklarından monitorden yada Tv den etkilenmezler. Oturacağınız yer bu yerlestirdiginiz hoparlorlerle ve sizin arasında bir uçgen cizilebilecek şekilde olmalıdır. Arka hoparlörler ise...
  2. immün sistem bağışıklık sistemi yetersizliği

    immün sistem bağışıklık sistemi yetersizliği

    iga düşüklüğü lenfosit neden düşer gebelikte lenfosit düşüklüğü nedenleri Bağışıklık yetersizliği hastalıkları ortak özellikleri infeksiyona duyarlığın artması olan çeşitli hastalıklardan oluşan bir gruptur. Birincil bağışıklık yetersizliği bağışıklık bozukluğunun olduğu yere göre sınıflanır : B hücresi (antikor yapan hücreler), T hücresi virus ve diğer mikroplarla savaşan ve/veya antikor...
  3. Endokrin Hastalıklar

    Endokrin Hastalıklar

    Endokrin hastalıkların bütün, tiplerinde psikiyatrik semptomlara sık rastlanır. Bunun nedeni, kısmen, beyindeki aşırı yahut yetersiz hormon oluşumunun etkisidir. Belli başlı psikiyatrik bozukluklar, yetişkinlerdeki kortizol, tiroksin ve paratiroid hormonunun aşırılığı yahut yetersizliğinin yol açtığı bilinen (ama hiçbir zaman sürekli olmayan) komplikasyonlardır.Gerek eksojen, gerekse endojen...
  4. Endokrİn Sİstemİ

    Endokrİn Sİstemİ

    ENDOKRİN SİSTEMİ ENDOKRİN SİSTEMİ Çok hücrelilerde vücudun uyumlu bir şekilde çalışmasını sağlayan sistemlere düzenleyici sistemler denir. Düzenleyici sistemler endokrin sistem ve sinir sisteminden oluşur. A. SALGI BEZLERİ Hayvanların ve insanların vücudunda kandan aldıkları ham maddelerle özel kimyasal salgılar üreten organlara salgı bezi denir. Salgı bezleri salgılarına ve salgılarını...
  5. Boşaltım sistemi.. :)

    Boşaltım sistemi.. :)

    kadın boşaltım sistemi kadınlarda boşaltım kadın sistemi soruları ile ilgili sorular ve cevapları Kendime ait bir anı değil fakat okurken hoşuma gitti ve sizlerle paylaşmak istedim... Bir gün okulda saglik dersindeyiz tabi herkes pür dikkat hocayi dinliyor. Sinifta çit yok. Dersimizin konusu ise hayvanlarda bosaltim. Neyse hoca konuyu anlatiyor, hocamiz tam "hayvanlarda bosaltim"...

Sayfayı Paylaş