gebe
  1. *GüMüŞ*

    *GüMüŞ* Yeni Üye Üye

    Kayıt:
    19 Şubat 2008
    Mesajlar:
    3.733
    Beğenilen Mesajlar:
    2
    Ödül Puanları:
    0

    Genetik (Biyoloji)

    Konu, 'Biyoloji bilimi' kısmında *GüMüŞ* tarafından paylaşıldı.

    genetik çaprazlama soruları GENETİK

    Yer yüzünde binlerce farklı tür canlı yaşamaktadır. Bu organizmalar bazı özellikleri bakımından birbirlerine benzerlik gösterirken bir çok özellikleri yönünden birbirlerinden farklıdırlar. Aynı türe ait çeşitli bireyler arasında ve aynı ana babanın yavruları arasında bile görülen bu farklılıklara varyasyon adı verilmektedir. Örneğin; kendi aile bireylerimiz arasında gözlenen boy, zeka düzeyi, göz rengi ve saç şekli gibi özellikler bu tür varyasyonlardır. Bu çeşit belirli varyasyonların yanı sıra kulak memesinin bitişik yada ayrı olması, dilin boyuna kıvrılıp kıvrılmaması, bazı kimyasal maddelerin tadını değişik şekillerde algılayabilme, kırmızı yeşil renk körlüğü, el ve ayak parmaklarının normalden fazla olması gibi pek çok fazlaca dikkat çekmeyen varyasyonlarda bulunmamaktadır. Genetik biliminin amaçlarından birini bazısı morfolojik, bazıları da fizyolojik olan bu tür varyasyonların nedenini araştırmaktır. Öte yandan canlılar arasında bazı benzerliklerde bulunmaktadır. Örneğin; bir mısır tohumundan her zaman mısır, döllenmiş tavuk yumurtasından civciv meydana gelir ve meydana gelen bu yavru bireyler bazı özellikleri ile kendi ebeveynlerine benzerler. Ana baba özelliklerinden yavrularına aktarılması olayına kalıtım denir. Genetik bilimin ikinci amacıda kalıtım olaylarının mekanizmasını açıklamaktır. Bu kısa girişten sonra biyolojik bilimlerinden biri olan genetik bilimini; canlının iç ve dış özelliklerini nasıl kazandığını, ebeveynlerine ve diğer akrabalarına niçin benzediğini doğadaki bitki ve hayvanların gösterdiği sonsuz varyasyonun neden ileri geldiğini açıklamaya çalışan bilimdir diye tanımlıyoruz.
    Mendel’den önceki dönemde kalıtım olayı ile ilgilenen araştırıcılar bu çalışmalarında pek başarılı olamamıştır. Onların başarısızlıklarının en önemli nedeni yaptıkları denemeler sırasında organizmanın bütün özelliklerini göz önünde bulundurmaları ve gözlemlerinin kayıtlarını güvenilir bir şekilde tutamamış olmalarıdır. Mendel’in başarısı ise;

    a) Her çaprazlama sırasında yalnızca bir yada birkaç özellik üzerinde durmasından.
    b) Kontrollü çaprazlamalar yaparak gözlediği sonuçların kayıtlarını dikkatle tutmasından.
    c) Çeşitli genetik farklılıkları kontrol eden faktör adını verdiği partiküllerin varlığını kabul etmesinden kaynaklanmaktadır.
    Her hangi bir özelliğin kalıtım mekanizmasını öğrenmek için bu özelliğin birbirine zıt iki varyasyonunu ayrı ayrı taşıyan iki ebeveyni çaprazlayıp meydana gelen yavrulardaki varyasyonu yalnızca bu özellik açısından değerlendirmek gerekir.
    Yukarıda değinildiği gibi yalnızca bir özellik dikkate alınarak yapılan çaprazlamalara monohibrit çaprazlama, bu olayın kalıtımına da monohibrit kalıtım denir. Mendel bezelyelerle yaptığı çaprazlama deneylerinde bu bitkinin yedi farklı özelliğinin kalıtımını incelemiştir. Bezelye bitkisi nesiller boyu kendi kendisini dölleyerek üretilir. Yani aynı bitki hem anne hem baba olarak kullanılabilir. Bu durumda düz tohum şekline sahip olan bitkiler düz tohumlu bitkileri, buruşuk tohum şekline sahip olan bitkilerde buruşuk tohumlu bitkileri verirler. Bu tür bitkilere saf ırk yada homazigot denir. Mendel’in denemeleri günümüze kadar homozigot iki bireyin çaprazlanmasıyla meydana gelen yavrularda kendisini açık bir şekilde belli eden özelliklere dominant (baskın). Buna karşılık kendini belli edemeyip gizli kalan özelliklere resesif (çekinik) özellikler denilmektedir.
    Bir özelliğin organizmanın belirli bir gelişim sürecinde belli koşulla altında ortaya çıkmasını sağlayan ve bu süreci belirleyen bir faktör olmalıdır. Bu belirleyici faktörlere bugün gen adı verilmektedir. Ebeveynlerle yavrular arasında tek bağ eşey hücreleri yani gametler olduğuna göre genler bir nesilden diğerine bu gametlerle taşınmaktadır. Burada akla şu soru gelebilir! Acaba genler gametlerin hangi kısımlarında bulunur? Bu soruya en gerçekçi yaklaşım genlerin çekirdekte bulunduğu tahmin edilir.
    Acaba yeni oluşan bireyde erkek ve dişi ebeveynin katkısı eşit midir? Bunu açıklayabilmek için bezelye denemelerinde acaba daha önce erkek olarak alınan bireyin dişi, dişi olarak alınan bireyin erkek olarak alınmış ve çok sayıda deneme çaprazlaması yapılmıştır. Bu çaprazlamalara resiprokal çaprazlama denir. Sonuçların sürekli benzer çıkması ebeveynlerin eşit katkıda bulunduğunu gösterir.
    Dominant düz tohum şeklini temsil eden geni D ile, resesif yani buruşuk tohum şeklini temsil eden geni de d ile göstererek ebeveynlerin katkılarını D ve d şeklinde gösterebiliriz. Burada D ve d genleri aynı özelliğin farklı yönlerini temsil eden genler olup bu genlere allel genler denir. Bir yavru annesinden ve babasından aynı allelleri almışsa DD ve dd şeklinde olduğu gibi bu özellik için o bireye homozigot, farklı alleleri alıyorsa Dd bu özellik için bireye heterezigot denir. Heterezigot bireylerde D geni d geninin etkisini tamamen örtmektedir ki bu duruma tam dominantlık denir.
    Göz önünde bulundurulan ve incelenmekte olan özellik yada özellikler açısından organizmanın genel görünümüne fenotip bu özellikleri ortaya çıkarttıran gen yapısına ise genotip denir.
    D: Düz Tohum
    D: Buruşuk Tohum

    ♀ DD x dd ♂

    Genotip: D x d

    F1: Dd %100 Düzgün , %100 Heterezigot

    Ddx Dd

    Genotip: ½ D ½ D

    ½ d ½ d

    F2: ¼ DD , ¼ Dd , ¼ Dd , ¼ dd

    Fenotip: ¾ D , ¾ d

    3 : 1

    Genotip: ¼ DD , ½ Dd , ¼ dd

    1 : 2 : 1

    Örnek:
    Annesi mavi gözlü, babası kahverengi gözlü olan kahverengi gözlü bir erkek kendi genotipinde bir bayan ile evleniyor. Bu evlilikten olmuş olan mavi gözlü kız çocuğu babasının genotipindeki birey ile evlenirse başlangıç noktasındaki anne ve babasının mavi gözlü bir kız toruna sahip olma şansı nedir?
    Çözüm:
    ♀Anne ♂Baba

    kk KK (Anne babanın genotipleri)

    Genotip

    Kk (Doğan çocuğun genotipi)

    Kk x Kk (Doğan çocuğun kendi genotipte biriyle evlenmesi)

    ¼ KK , ½ Kk , ¼ kk (Yapılan çaprazlama sonucu oluşan genotip oranları)

    kk x Kk (Mavi gözlü kızın babasının genotipinde biriyle evlenmesi)

    ½ Kk , ½ kk (Yapılan çaprazlama sonucu oluşan genotip oranları)

    Cinsiyet belirlemek için yapılan çaprazlama
    XX x XY

    ½ XX (kız) , ½ XY (erkek)

    ½ Mavi Göz x ½ Kız = ¼ Mavi Göz , Kız

    Geri Çaprazlama (Kontrol Çaprazlaması)
    Bu çaprazlamalar genotipi bilinmeyen baskın özellikteki bireyin genotipini belirlemek için yapılır. Baskın özellikteki birey homozigot resesif özellikteki biriyle birkaç kez çaprazlanır. Bu olay az sayıda döl veren canlılar ve sosyal bir varlık olan insanlarda denenmez. Ancak kendi seyrinde olayların sonucuna bakılarak yorum yapılır.
    D_ x dd çaprazlaması yapılır. Burada _ yerine yazılacak genin tespiti yapışır yani yapılan tüm çaprazlamalar sonucu baskın karakter gösteriyorsa _ olan yere D, eğer ki yapılan tüm çaprazlamalarda aynı özelliğin resesif genin kontrol ettiği bir karakter ortaya çıkarsa o zaman _ olan yere d yazılır bu şekilde genotipi bilinmeyen baskın karakterde olan birinin genotipi bulunabilir.

    Dihibrit Kalıtım:
    Bu kalıtım olayında bir birey iki farklı özellik açsından incelenmektedir. Öncelikli olarak bilmemiz gereken şey matematikte kullanılan ve genetikle de doğrudan doğruya faydalınan şu iki prensip bilinmelidir.
    a) Bağımsız olayların sonuçları bağımsızdır. Bir bağımsız olayın bir kez gerçekleşmiş olması daha sonraki şansını etkilemez.
    b) Birden fazla bağımsız olayın aynı anda birlikte olma şansı ayrı ayrı olma şanslarının çarpımına eşittir.
    Örnek:
    Bezelyelerde düzgünlük buruşukluk üzerine, sarı renk yeşil renk üzerine baskındır. Homozigot sarı düzgün bezelye ile yeşil buruşuk bezelyenin çaprazlanmasıyla oluşan fertler kendileştirilir ise meydana gelecek olan bireylerin fenotip ayrışım oranlarını bulunuz.
    Çözüm:
    Sarı: S
    Yeşil: s
    Düzgün: D
    Buruşuk:d

    SSDD x ssdd

    Genotip: SD x sd

    Fenotip: SsDd

    SsDd xSsDd

    SD
    Sd
    sD
    sd
    SD
    SDSD
    SDSd
    SDsD
    SDsd
    Sd
    SdSD
    SdSd
    SdsD
    Sdsd
    sD
    SDSD
    sDSd
    SDsD
    sDsd
    sd
    sdSD
    sdSd
    sdsD
    sdsd

    Sarı Düzgün Sarı Düzgün : 9

    Yeşil Buruşuk Sarı Buruşuk : 3

    Yeşil Düzgün :3

    Yeşil Buruşuk : 1
    Heterezigot çaprazlama :
    -Fenotip Çeşidi: 2ⁿ
    -Genotip Çeşidi: 3ⁿ
    -Kombinasyon Sayısı: 4ⁿ
    n: Melez özellik sayısı
    SSDD: 1
    SSDd: 2
    SSdd: 1
    SsDD: 2
    SsDd: 4
    Ssdd: 2
    ssDD: 1
    ssDd: 2
    ssdd: 1

    Kısa Yol:
    SsDd x SsDd
    Ss x Ss Dd x Dd
    ¼ SS , ½ Ss , ¼ ss ¼ DD , ½ Dd , ¼ dd

    Sarı - düzgün : 9/16
    Sarı - Buruşuk : 3/16
    Yeşil - Düzgün : 3/16 Fenotip
    Yeşil – Buruşuk : 1/16

    1/16 SSDD 2/16 SsDD 1/16 ssDD
    2/16 SSDd 4/16 SsDd 2/16 ssDd
    1/16 SSdd 2/16Ssdd 1/16 ssdd


     
Genetik (Biyoloji) konusuna benzer diğer içeriklerimiz
  1. Biyoloji ve Genetik

    Biyoloji ve Genetik

    Programın Amacı: Moleküler biyoloji ve genetik programının amacı, genetik ve biyoteknoloji alanında eğitim ve araştırma yapmaktır. Programda Okutulan Belli Başlı Dersler:Moleküler biyoloji ve genetik programında biyoloji, kimya, matematik, ve bilgisayardan başka elektrik ve manyetizma, mikrobiyoloji, fizyoloji, gen moleküler biyolojisi gen mühendisliği uygulamaları gibi dersler okutulmakta,...
  2. Biyolojinin Önemi

    Biyolojinin Önemi

    BİYOLOJİNİN ÖNEMİ Doğumdan ölüme kadar yaşamın her evresinde bilinçli ve sağlıklı yaşama , ekonomik gelişmeyi sürekli kılma , çevreyi bozulmadan tutma , üretimin kalitesini ve miktarını arttırmada biyoloji bilimi önemli yer tutar. Temel bilim olan biyoloji, canlı ve doğa ile ilgili her konuyu içine almaktadır, bu bakımdan araştıran , düşünen insana sınırsız sayıda çalışma olanağı sağlar....
  3. Genetik biyoloji

    Genetik biyoloji

    GENETİK (=KALITSAL) HASTALIKLAR) Canlılardaki kalıtsal özelliklerin dölden döle nasıl aktarıldığını inceleyen bilim dalına genetik denir.Ayrıca "gen"in yapısını, görevini ve genlerde meydana gelen değişiklikleri de inceler. İlk genetik çalışmalarını Gregor Johann MENDEL yapmıştır. Bu yüzden genetik biliminin kurucusu ve babası sayılır. Yetiştirdiği bezelyelerdeki karakterleri...
  4. Biyoloji - HÜCRE

    Biyoloji - HÜCRE

    HÜCRE Hücre teorisi: 1)Bütün canlılar hücrelerden meydana gelmiştir. 2)Hücreler bağımsız hareket ettikleri halde birlikte iş görürler. 3)Hücreler bölünerek çoğalırlar. • Tek hücrelilerde bütün olaylar hücre içerisinde gerçekleşir.İş bölümü ve doku oluşumu yoktur.Çok hücrelilerde bütün olaylar hücre grupları arasındaki iş bölümü ile olur. • En basit çok hücreli yada en karmaşık tek hücreli...
  5. Genetik iş başında…Türlerin korunmasında moleküler biyoloji…

    Genetik iş başında…Türlerin korunmasında moleküler biyoloji…

    Soyu tehlikede olan bitki ve hayvan türlerinin kurtarılması, sadece yaşam alanlarının korunmasını ya da hayvanat bahçelerinde bakım altına alınmasını içermiyor. Bunların yanında yürütülen yoğun laboratuvar çalışmaları da var. Genetik, yalnızca temel biyolojiyi ve üremeyi anlamanın yanında, küçük toplulukların üreyememe risklerine karşı önlem almada da yararlı oluyor. Bitkilerin DNA...

Sayfayı Paylaş