gebe
  1. handanca

    handanca Daimi Üye Üye

    Kayıt:
    1 Nisan 2008
    Mesajlar:
    4.685
    Beğenilen Mesajlar:
    106
    Ödül Puanları:
    63

    Hz. Mevlana ve Mektubat (mektuplar)

    Konu, 'Hz Mevlana' kısmında handanca tarafından paylaşıldı.

    mevlana mektuplar mevlana mektubat mevlananın mektupları mektubat mevlanaya mektup [​IMG]

    Hz. Mevlanın yazmış olduğu bu eserin Kelime anlamı “Mektuplar” anlamına geliyor. Mevlâna'nın emir vezir dost ve akrabalarına yazdığı 147 mektubu içeren bir kitap olup; yine onun ölümünden sonra bir araya getirilmiştir.

    İslâmî edebiyatlarda edebî bir tür olarak kabul edilen mektup yazma geleneği İ.Ö. İran ve Arap edebiyatlarında da kullanılmaktaydı. O dönemlerde siyasî ve ticarî bir araç olarak kullanılan mektup türü İslâmiyet'le birlikte hem bu sahalarda görevini yerine getirmiş hem de Gazzâlî (ö.1111) ve Şeyh Mahmûd-i Şebusterî (ö.1320) gibi düşünür ve mutasavvıflara sorulan sorulara cevap niteliğinde de yazılıp eğitim ve irşâd aracı olarak kullanılmıştır. XV.yy'dan itibaren Türk Edebiyatında da kullanılan mektup türünün kurallarını konu alan ilk ve en güzel örneklerinden birisi ise Ahmed-i Dâî'nin (ö.1421) Terassul adlı eseridir.

    Şu ana kadar tespit edilen Mevlâna'nın mektupları daha önce de belirtildiği gibi 147 adet olup bunların dördü Arapça diğerleri ise Farsça yazılmıştır. Bu mektuplar Mevlâna'nın diğer mensur eserleri gibi çevresindekiler ve müritleri tarafından toplanarak kitap haline getirilmiş ve bu esere de genellikle “Mektûbât” adı verilmiştir. Türkiye kütüphanelerinde birçok yazması bulunan bu eserin İstanbul'da bulunan bir yazmasında ise adı «Kitâbü't-terassul li't-tevassul ile't-tefazzul» olarak kayıtlıdır.

    Mevlâna'nın mektuplarını ilk kez Prof.Dr.F.Nâfiz Uzluk neşretmiş (İstanbul1937); bu neşirden yararlanılarak da İran'da Yusuf Cemşid tarafından yayınlanmıştır. (Tahran1335 h.ş./1956)

    Türkçe Tercümesi
    Eser Abdülbaki Gölpınarlı tarafından altı yazma nüshası değerlendirilerek Konya Mevlâna Müzesi'ndeki 79 no'da kayıtlı bir nüsha (istinsah tarihi 1351-1354) esas alınmış ve karşılaştırmalı olarak tercüme edilmiştir. Tercümesine XXIII sayfalık değerli bir “SUNUŞ” yazan Gölpınarlı yazmalardaki sıraya göre mektupları tercüme etmiş eserin sonunda da mektuplarda ismi geçen şahıslar hakkında açıklayıcı bilgiler vermiştir. Şu ana kadar tek tercüme olan bu kitap ilk olarak 1963 yılında İstanbul'da yayınlanmış ve bir daha baskısı yapılmamıştır.

    Mektupların Kimlere Niçin Yazıldığı ve Üslubu

    Mevlâna hayatı boyunca 7 defa mı vaaz verdi? sorusuna kesin bir cevap bulamamakla birlikte; bu eseri oluşturan vaazların genellikle Cuma Namazında istek üzerine verilen hutbelerden(?)oluştuğunu tahmin etmek bir Mevlâna 147 adet mektubun seksen tanesini; Selçuklu Sultanı II.İzzettin Keykavus (9 adet) ve Emir Muineddin Pervâne (25 adet) gibi padişah emir ve üst düzey devlet görevlisi olan kişilere yazmış ve bu mektuplarda çeşitli hayır ve yardım işlerinin yerine getirilmesi için onlara ricada bulunmuştur. Mevlâna bu tarz mektupların birinde (80.mektup) Sultan II.İzzettin Keykavus'a “oğul” diyerek samimi bir ifade kullanmıştır.

    Mevlâna sultan emir ve devlet ileri gelenlerine yazdığı bu mektuplarında devlet yada yöneticiler tarafından haksızlığa uğramış kişilerin kendisine ilettikleri şikayetlerini ilgili yerlere yazarak bunların mağduriyetlerinin giderilmesini istemiş ve hemen hemen tamamı yerine getirilmiştir.

    Bu şahıslara yazılan mektupların bazıları da rica mektubu olmayıp günümüzdeki anlayışla hal-hatır sorma bâbından yazılmış mektuplardır.

    Mektupların yedi adedi de büyük oğlu Sultan Veled (2 adet) küçük oğlu Alâaddin Çelebi (3 adet) kızı Fatma Hatun (1 adet ) ve diğer oğlu Âlim Çelebi (1 adet) ye yazılmış ve onlara çeşitli tavsiye teselli ve öğütlerde bulunulmuştur.

    Mevlâna üç mektup da halifesi ve yakın dostu Hüsâmeddin Çelebi'ye yazmış; bu mektuplarında onu övmüş ve Çelebi'nin söylediği sözlerin kendisi tarafından tamamen desteklendiğini vurgulamıştır.
    Mektupların kalanları da çeşitli vesilelerle günümüzde haklarında fazla bilgimiz olmayan şahıslara yazılmış; bazıları da Mevlâna'ya gönderilen mektuplara cevap niteliği taşımaktadır. Birkaç mektubun da kime gönderildiği belli olmayıp muhatabın ismi «fulâneddîn» şeklinde anılmıştır.

    Mevlâna diğer mensur eserlerinde olduğu gibi mektuplarında da sade ve anlaşılır bir Farsça'yı tercih etmiş; nadiren de edebî bir dil kullanmıştır. Yine diğer eserlerinde olduğu gibi mektuplarını da konu ile alâkalı Âyet Hadis kendisinin ve diğer şairlerin (özellikle Attâr ve Senâî) şiirleri atasözleri ve hikayelerle süslemiş ve muhataba vermek istediği mesajı iyice pekiştirmiştir.

    Mektuplarına genellikle «Allah kapıları açandır» mânâsındaki «Allah mufetihu'l-ebvâb» cümlesiyle başlayan Mevlâna muhatabını güzel lâkab söz ve ünvanlarla onurlandırır; daha sonra söyleyeceklerini dile getirir; mektubu yazma amacını belirtir istek mektubu ise «Kim bir iyilikle gelirse ona o iyiliğin on misli vardır.» (Kur'an VI/160) «İnsanların hayırlısı insanlara faydası dokunandır.» (Hadis-i Şerif) ve «Tatlı suyun başı kalabalık olur» gibi Âyet Hadis ve atasözleriyle muhatabını yönlendirir; sonunda ise mektubun muhatabına ömür boyu başarı sağlık kuvvet bereket vs. diler ve mektubunu tamamlar.

    MEKTÛBÂT'TAN SEÇMELER

    BİR DEVLET BÜYÜĞÜNE ŞEMSEDDİN MUHAMMED ADLI BİR GENCİN İŞE ALINMASI RİCASIYLA YAZILAN BİR MEKTUP :

    Emirlerle has kulların beyi «Gecenin pek az bir kısmında uyurlar; seherlerde yarlıganma dilerler.» bölüğünden mazlûm olanların imdadına yetişen himmeti yüce anlayışı güzel anlamakta gerçek olan «Allah' ın ışığıyla bakıp gören» uluğ kutluğ zamânede işi az bulunur kerem ve ihsan ıssı Nâib Bey'in kutlu günleri kutlulukla devletle geçsin «Kolaylaştırırız artık kolay olanı ona» Âyetinde bildirilen ibadet kolaylığı başarısına erişsin; güçlüğe düşmekten korusun onu; Allah yüceliğini de dâimî etsin. Dostları daima yardım bulsun düşmanları kahrolsun; hayırlı kulluklarda bulunsun. Gerçeklikle temizlikle yolladığınız selâmlar erişiyor duâlarınızı duyuyorum. Soluktan soluğa da kutlulukla buluşmayı arzulamam artıp duruyor. Allah bizi «Tahtlarda karşı-karşıya oturan kardeşler» den etsin. Öyle olsun ey âlemlerin Rabbi.

    Mektubu getiren Şemseddin Muhammed Cemâleddin'in oğludur; benim de azîz özü gerçek oğlumdur. Pek yoksul elinde-avucunda hiçbir şey yok. Babası Cemâleddin Emîr Ahmed (Allah rahmet etsin) küçüklüğünden beri oğlumdu; bu duâcının yanından ayrılmazdı. Güzel huylarınızdan umarım ki «İnsanların hayırlısı insanlara faydalı olanıdır» mucibince padişahlık buyurursunuz; ona lâyık bir iş verirseniz onu da kullarınız arasına katarsınız. Böylece kadri yücelir kendi cinsinden olanlara karşı övünür düşüncesi kalmaz da devletinize duâya koyulur. Ebedî olarak yaratıkların imdadına koşmanızı dilerim. Duâcınız size karşı minnet duygusuyla duygulanacaktır; bu lûtfunuz da geçmişteki hadsiz lûtuflara eklenmiş olacaktır.
    (Mektup No:18 s.30)

    DÖNEMİNİN EN GÜÇLÜ VEZİRİ EMÎR PERVÂNE'YE (Ö.1277) HÜSAMEDDİN ÇELEBİ'YE YARDIM ETMESİ İÇİN YAZILAN BİR MEKTUP :
    Emirler padişahı ileri gelenlerin efendisi halkın imdadına yetişen özü ter-temiz adâleti dirilten üstünlüğü bol zamanda eşsiz emniyet ve âmânı sağlayan anılışı yüce düşüncesi ince soyu-boyu aslı-nesli güzel ulular ulusu Uluğ Pervâne Bik 'in hayır kapıları açık ve çok olsun; Allah yüceliğini dâimî etsin; ona haset edenin ona düşman olanın burnunu yerlere sürtsün.
    Selâm ve duâlarımızı aldıktan sonra bilsin ki âlemi bezeyen neşeyi arttıran kutlu yüzüne susuzluğumuz pek fazla. Allah bizi «Karşı-karşıya tahtlarda oturanlar» dan etsin. Görünüşte kusurumuz var ama boyuna sevmedeyiz iyiliğinizi istemedeyiz.
    Ziyaret yer yakınlığıyla değildir;
    Bir-birini dolaşmak gönüllerin yakınlığıyla olur.
    Şâir demiştir ki:
    Ülkesinin yakınlığından bir faydam olmaz
    Gönüller bir-birine yakın olmadıkça...
    Yine demiştir ki:
    Selâm olsun yanımda bulunmadığı halde yanımda bulunana benimle olana!
    Pervâne Bik 'in yaptığı hayırları sürekli duyuyoruz; bütün halkına âfet yollarını kapayıp hele muhtaçlara sadaka vererek yaptığı iyilikleri işitiyoruz. Bu duâcının isteği; hayırlarınızın faydası çok yerlere müstehak olanlara harcanmasıdır. Yüce himmetinize lâyık olan da budur. Kimin soyu büyükse ona büyük yüce sözler söylemek gerek. Böylece de hayır tohumlarınız en hayırlı tarlalara ekilmeli ki şaşılacak meyveler versin.
    Ulular ulusu Allah'tan en fazla çekinen en fazla korkan Hakk'ı ârif olan gaybın emîni zamânın Cüneyd'i Allah velîsi Hüsâmeddin'in (Allah bereketini dâimî etsin) masraflarına giderine karşılık yardımda bulunursanız geçmişteki lûtuflarınıza katılır bu da. «Hayırların kabul edilmesinin belirtisi tekrar hayırlarda bulunmaktır.» Bu sözleri her şeyi inceleyen keskin görüşlü gönlünüz Allah onu ışıklandırsın her şey nasılsa öylece göstersin ona; ihsan eder bağışı esirgemezseniz; çünkü yardım çağıdır acımak zamanı .«Âlemlerin Rabb'i istemedikçe isteyemez onlar». «O'dur takvâ ehli mağrifet ehli». Ebedî olarak ihsân ıssı olun. (Mektup No:79 s.119120)
    Sonuç olarak;
    Mevlâna'nın eserleri bir bütün olup; bir eserindeki fikri diğer bir eserindeki fikirle çatışmaz; aksine onu pekiştirici niteliktedir. Bazen şiir şeklinde söylediği bir fikri diğer bir mensur eserinde açıklar şerh eder. Mensur eserlerinde Divanından ve Mesnevî'sinden sık sık beyitler naklederek fikir bütünlüğünü ortaya koyar. Bütün bunlardan da anlaşılacağı gibi Mevlâna eserlerini olgunluk dönemlerinde meydana getirmiş ve yılların birikim tecrübe ve mesajlarını ihtilâfa düşmeden eserlerinde yansıtmıştır. Belki de bu yüzdendir ki onun eserleri yedi yüz yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen hâlâ güncelliğini yitirmemiş; başta ülkemiz insanı olmak üzere dünyanın dört bir yanında büyük bir ilgi ile okunmuş ve hâlâ da okunmaktadır.

     
Hz. Mevlana ve Mektubat (mektuplar) konusuna benzer diğer içeriklerimiz
  1. Hz. Mevlana ve Yeşil Kubbe

    Hz. Mevlana ve Yeşil Kubbe

    yeşil kubbenin içi yeşil kubbe nedir mevlana kubbe hakkında bilgi mevlana kubbesi Yeşil Kubbe, IV. Kılıç Aslan ve bir ara II. Alaattin'e vezirlik etmiş olan Muinüttin Pervane ile eşi Gürcü Hanım tarafından hükümetin yardımıyla yapılmıştır. Kubbenin dışı çinilerle örtülü olup zirve koni şeklinde sonlanmakta ve koni 16 dilime bölünmüş bulun­maktadır. Kubbenin çevresinde beyaz...
  2. Hz Mevlana ve Selehaddin Zerkubi

    Hz Mevlana ve Selehaddin Zerkubi

    zerkubi mevlananın saygı ile ilgili sözleri mevlananın evlilikle ilgili sözleri Şeyh Selâhaddin Ferîdûn Zerkubî (KSA) Konya'nın büyük velîlerinden. İsmi elâhaddîn Feridun'dur. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî hazretlerinin önde gelen talebelerindendir. Önceleri Mevlânâ'nın hocası olan Seyyid Burhâneddîn Tirmizî'nin talebesi idi. Kuyumculuk yapardı. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, bir gün Konya'nın...
  3. Hz. mevlana ve dostu Hüsameddin çelebi

    Hz. mevlana ve dostu Hüsameddin çelebi

    mevlana ile ilgili resimler çelebi hüsameddin hüsameddin çelebi mevlana ile ilgili resim görseller Mesnevi'yi Hüsameddin Çelebi'nin isteği üzerine yazmıştır. Katibi Hüsameddin Çelebi'nin söylediğine göre, Mevlana, Mesnevi beyitlerini Meram'da gezerken, otururken, yürürken, hatta semâ ederken söylermiş. Çelebi Hüsameddin de yazarmış. Eserin yazılmaya başlanması da enteresandır. Bir gün...
  4. Hz. Mevlana ve Mecalis-i Seba

    Hz. Mevlana ve Mecalis-i Seba

    mevlana mecalisi seba mecalisi seba ne demek mecalis i vaaza nasıl başlanır Hz. Mevlana'nın "Mecâlis-i Seb'a" adındaki bu eseri Mevlânâ'nın yedi meclisinin, yedi va'zının yazılmasından meydana gelmiş bir eserdir. Babaları Sultan al-Ulemâ Bahâeddin Muhammed Veled'in (628 H. 1231), Belh'te vaaz verdikleri, ders okuttukları malûmdur. Sipeh-sâlâr, Mevlânâ Celâleddin'in de ilk...
  5. Hz. Mevlana ve Asitanesi

    Hz. Mevlana ve Asitanesi

    Konya Mevlâna Külliyesi, teşekkül, teşkilât ve misyon itibariyle Mevlevîliğin "Âsitânesi" 'dir. Farsça'dan dilimize geçen "Âsitân" kelimesi, "Eşik; Padişahların, önder ve liderlerin dergahı; Nebilerin, velilerin kabirleri; Payitaht (Başkent)" gibi anlamlara gelir.Âsitânelerin "Dergah", "Tekke", "Zaviye", gibi tarikat yapılarından...

Sayfayı Paylaş