gebe
  1. Misafir

    Misafir Forum Okuru

    Mani nedir nerelerde kullanılır

    Konu, 'Faydalı Bilgiler' kısmında Misafir tarafından paylaşıldı.

    mani ne demek mani çeşitleri mani hakkında bilgi

    Kimi zaman atışarak söylediğimiz, kimi zaman gülmek için, kimi zaman da laf çaktırmak için söylediğimiz maniler hakkında şahane bilgiler paylaşacağız bu yazımızda Melek'ler. Mani ne demek diyenler için mani hakkında bilgi ve çeşitlerini öğrenmek için, buyrun lütfen:)


    [​IMG]


    Mani Nedir?
    Mâni, başta aşk olmak üzere hemen her konuda yazılabilen bir halk edebiyatı nazım türüdür. Çoğunlukla 7 heceli dört dizelik bir bendden meydana gelir. Ama dizeleri 4-5-8-10-14 heceli kalıplarla söylenmiş maniler de vardır. Birinci, ikinci dördüncü dizeler birbirleriyle kafiyeli, üçüncü dize serbesttir. Yani kafiye dizilişi aaxadır. Aaaxa düzeninde maniler de var. İlk iki dize hazırlık dizeleridir. Son iki dize ile anlam bağlantısı yoktur. Asıl anlatılmak istenen son iki dizede verilir. Maniler çok çeşitlidir. En çok kullanılanlar düz ya da tam mani, kesik mani, cinaslı mani, yedekli mani, artık mani’dir.

    Düz Mani : Yedişer heceli dört dizeden oluşur. Kafiyeleri çokluk cinassızdır.

    Kesik mani : Birinci dizesi 7 heceden az, anlamlı ya da anlamsız bir sözcük grubu olan maniler. Bu kesik dize sadece kafiyeyi hazırlar. Eğer meydan ve kahvehanelerde söylenen ve ilk dizeleri “aman aman” ünlemi ile doldurulan manilerse bunlara İstanbul manileri denir.

    Cinaslı mani : Kesik manilerde eğer kafiye cinaslı ise bunlara cinaslı mani denir.

    Yedekli mani : Düz maninin sonuna aynı kafiyede iki dize daha eklenerek söylenen maniler. Cinaslı kafiye kullanılmaz, birinci dizeleri anlamlıdır. Yedekli maniye artık mani de denir.

    Deyiş : İki kişinin karşılıklı söylediği manilerdir. Soru yanıt şeklinde düzenlenir. Bir başka kişinin ağzındanmış gibi aktarıldığı şekilleri de vardır.
    MANİ
    Türk halk edebiyatında koşma ile birlikte şiirde iki ana biçimden biridir. Halkın ortak ürünü olan, yaratıcılarının adları bilin*meyen mâniler genellikle yedi heceli dört dizeden (dörtlük, kıta) oluşur. Birinci, ikinci ve dördüncü dizeler uyaklıdır (a-a-x-a). 5, 6, 7, 8, 10, 14 dizeli ve dizeleri 5, 8 ya da 11 heceli mâniler de vardır.

    Mâni Anadolu’nun çeşitli yörelerinde deği*şik adlarla bilindiği gibi, Anadolu dışında da mâne, bayatı, hoyrat gibi adlarla anılır. Mâni sözcüğünün kökeni kesin olarak bilinmemekle birlikte bu sözcüğün “mâna” (anlam) söz*cüğünden türediği görüşü yaygındır.
    Mâniler genellikle düğün, askere gitme, bayram, niyet çekme ya da tutma, çalışma, sevgi gibi bir durum söz konusu olduğunda söylenir. Böylece ortam ve duruma göre niyet mânileri, çalışma ya da iş sırasında söylenen mâniler, atışma mânileri, semai kahvelerinde söylenen mâniler, düğünlerde söylenen mâni*ler, bekçi ve ramazan davulcularının mânileri, âşıkların ve halk hikayecilerinin mânileri gibi bölümlere ayrılır.

    Mâniler yapılarına göre düz mâni ve kesik mâni diye de ikiye ayrılır. Tam mâni de denen düz mâniler yedişer heceli dört dizeden olu*şur. Ayaklı mâni ya da cinaslı mâni diye de adlandırılan kesik mânilerin ilk dizelerinde hece sayısı eksiktir. İlk dize 3, 4 ya da 5 heceden oluşur. Bu tür mânilerin uyakları cinaslıdır. Kesik mâninin ilk dizesinin hece sayısı “adam aman; âşık der ki” gibi sözcük*lerle tamamlanırsa “doldurmalı kesik mâni” denir. 4-18 dizeden oluşan kesik mânilerde uyak a-a-x-a-x-a-x-a… ya da a-x-a-x-a-x… biçiminde olur.

    Mâniler çoğunlukla kadınlar tarafından üretilip söylenir. Karşılıklı iki kişi tarafından söylenen mâniler de vardır. Ayrıca bazı âşık*lar ve tekke şairlerinin de mâni söylediği bilinmektedir. Bu tür mânilerin ilk dizesinde şairin adı ya da mahlası yer alır.
    Mani
    Türk halk edebiyatında yaratıcısı adsız halk sanatçıları olan dörtlük biçimindeki şiir türü. Mani atmak ya da mani düzmek ya da yakmak, bir mani meydana getirerek özel ezgisiyle okumak. Çoğunlukla yedi heceli ve dört dizeli tek kıtadan oluşur. Birinci, ikinci ve dördüncü dizeler birbiriyle uyaklı, üçüncü dize bağımsızdır. Buna göre uyak düzeni şöyledir:a a x a. Tek dörtlükten oluşan maniler dışında 5,6,7,8,10,14 dizeli maniler olduğu gibi uyak düzeni a x a x biçiminde olan maniler de vardır. Mani terimi az çok değişik biçimlerde Anadolu’da, Rumeli’de, Kırım’da, Azerbaycan’da kullanılır. Doğu Anadolu’da bayatı sözcüğüde yaygındır. Urfa’da, Kerkük’te hoyrat denir. 11 heceli olan en tipik manilere Eğin’de alagözlü de denir. Manilerin ilk iki dizesi, uyağı doldurmak ya da temel düşünceye bir giriş yapmak için söylenir. İlk iki dize ile son iki dize arasında anlam bakımından bağlantı yoktur. Asıl anlatılmak istenen duygu ve düşünceler son iki dizede söylenir. İlk iki dizede genellikle doğa ile ilgili görüntüler, köyün günlük yaşamından gözlemler vb. anlatılır. Sonra asıl amaca geçilir; hiç umulmadık bir sürprizle karşılaşma, dinleyicileri etkiler.

    Dörtlüğün anlam yükünü üçüncü ve dördüncü dizeler taşıdığı için mani söyleyen bütün ustalığını son iki dizede göstermek zorundadır.Hemen her yörede maniler,kadınlar tarafından söylenir. Karşılıklı söylemelerde, atışmalarda kadınlarla birlikte erkekler de mani söylerler. Karşılıklı mani söyleme Anadolu’da özellikle Doğu Karadeniz, Kars yörelerinde yaygındır. İki kişinin karşılıklı söylediği manilere deyiş adı verilir. Bu tür deyişler söyleme (deyişme) kızlar arasında,delikanlı ile kız,ana ile kız,ana ile oğul vb. arasında olur.Aşıkların karşılaşmalarında manilerle deyiştikleri görülür. Kimi tekke şairleri de mani söylemişlerdir. Bu tür manilerin birinci dizesinde, şairin adı ya da mahlası geçer. Konularına göre; niyet, atışma, askerlik, iş, bekçi ve davulcu manileri; İstanbul’da sokak satıcılarının söylediği maniler; semai kahvelerinde cinaslı maniler; aşık hikayecilerin söylediği maniler; mektup ve düğün manileri; ayrılık ve gurbet manileri gibi türlere ayrılabilir. Hıdrellez eğlencelerinde, bayramlarda, gezme yerlerinde vb. karşılıklı mani söyleme geleneği vardır. Geleneksel halk edebiyatında manicilerin piri olarak Ferhat ile Şirin kabul edilir. Maniler öteki anonim şiirlerinin çoğu gibi, kendilerine özgü bir ezgiyle bestelenerek okunur. Günümüzde mani söylemenin en canlı biçimde sürdüğü bölgeler Kerkük, Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Kars yöresidir.
    Manilerin Edebiyatımızdaki Yeri
    Maniler, Anonim Halk Edebiyatı’nın en tanınmış folklorik ürünlerinden birisidir. Kafiye sırasına göre dağılımı (aaba) bakımından halk şiirleri içinde görülmeyen tek türdür.

    Maniler her türlü hayati olayları (Aşk, gurbet, hasret, kıskançlık, kırgınlık ve tabiat vb.) işleyen bir türdür. Mani, halk şiirinin nazım şekli bakımından en küçük olanıdır. Maniler, Halk edebiyatının bilinmeyen şairleri tarafından söylenmiş, halka mal olmuş kıymetli gönül yadigarlarıdır.Türk insanının mani söyleme geleneği, terkedilmeyen bir gelenektir. Evlerde, toplantılarda, köylerde karşılıklı mani söyleme yarışları yapılır ve böylece hayatlarını renklendirmeyi başarırlar. Türk insanının bu geniş tabaksının, duygularını manilerle dile getirmesi, çeşitli gönül ürperişlerinin böyle kısa öz ve kesin ifadeyle dile getirilişi; onun sevgi, aşk gibi konulardaki hassasiyetini ve fıtri zekasının işlekliğini gösterir.

    Mani Örnekleri

    Bostanlarda fasulye
    Anam gitti gezmeye
    Ben anamdan örendim
    İnce boncuk çizmeye

    Koyunum var karaman
    Gaybolursa araman
    Ben bir reçber kızıyım
    Şehirliye yaraman

    Dere boyu gidelim
    Koyun kuzu güdelim
    Sennen beni görmüşler
    İnkâr bayrım edelim

    Ak koyun kuzusuna
    Gün tutmuş postusuna
    Ne desen de ağlasam
    Arnımın yazısına

    Tren gelir öterek
    Kömürünü dökerek
    Ben anamdan ayrıldım
    Gözüm yaşım dökerek

    Tut yedim duttu beni
    Yârim unuttu beni
    Yarı yola varmadan
    Hıçkırık tuttu beni

    Ak tavuk aldın mı?
    Kümese koymadın mı?
    Kör olası gaynana
    Sen gelin olmadın mı?

    Kapelesi ketenden
    Yârim indi trenden
    Boynuna sarılayım
    Gülünü incelmeden

    Kayalar yarılmasın
    Yar bana darılmasın
    Yar bana darılıp da
    Ellere sarılması

    Çaya inesim geldi
    Şeker yiyesim geldi
    Ala gözlü ablamı
    Gene göresim geldi

    Su içtim kana kana,
    Sular akar yana yana,
    Yüzün bir gün görmedim,
    Bilmem gidem ne yana.

    Merdiven indirdiler,
    Atlara bindirdiler,
    Kızım seni kahır eline gönderdiler,
    Ağlar silinir silinir ağlar.

    Gelin geldi evimize,
    Şenlik kurdu köyümüze,
    Hoş geldin allı gelin,
    Sefa geldin pullu gelin.

    Baban carsıya vardı mı?
    Alını yeşilini aldı mı?
    Suda kızıma dedi mi?
    Haydı kızım kutlu olsun.

    Haydı kızım kınan kutlu olsun,
    Burada dilin tatlı olsun.
    Çağırın gelin kızın anasını
    Kızı gelin oldu görsün.

    Allah muradını verdi bugün,
    Anasını kızsız koyan
    Evlerini ıssız koyan,
    Testisini susuz koyan.

    Kahve doktum kuruna,
    El vurmayın durula,
    Yârime yar diyeni,
    Sol göğsünden vurula.

    Bayburt’a giden yollar
    Uzadıkça uzarlar,
    Geçme bizim kapıdan
    Eller bana kızarlar.

    Maşrapanın kalayı,
    Kızlar çeker halayı,
    Allah için söyleyin,
    Var mı askın kolayı.

    Suya bulgur ezerim,
    Hem ezer hem süzerim,
    Ben yarımın derdinden
    Deli olmuş gezerim.

    Hey hızara hızara
    Dalda elma gızara
    Beni sana vermizler
    Başka yerden giz ara

    Gayadan öküz bakar
    Öküzün arnı sakar
    Delikanlı dururken
    Sakallıya kim bakar

    Mendil aldım onbeşe
    Onu serdim güneşe
    Gitti yârim gelmedi
    Beni aldı telaşe

    Dağdan kestim kereste
    Kuş besledim kafeste
    Yârin hasta dediler
    Yetiştim son nefeste

    Karşıda ala inek
    Tüyleri benek benek
    Hiç boğazımdan geçmiyor
    Yarsız yediğim yemek

    Kuş kafese girmiyor
    Buna aklım ermiyor
    Hiç boşuna ah çekme
    Annem beni vermiyor

    Evleri sarı boya
    Gel yarim doya doya
    İç vereme tutuldum
    Gamıma koya koya

    Armut dalda bir iki
    Saydım baktım on iki
    On ikinin içinde
    Gök yazmalı benimki

    İnce yazma düreyim
    Aç koynunu gireyim
    Uyan uyan sar beni
    Yar olduğunu bileyim

    Tavanlarda tencere
    El vurmadım incire
    Gavur babam duymasın
    Çeker beni zencire

     
Mani nedir nerelerde kullanılır konusuna benzer diğer içeriklerimiz
  1. Baharatlar nerede nasıl ne için kullanılır ?

    Baharatlar nerede nasıl ne için kullanılır ?

    Tüm merak eden meleklerimiz için, baharatların nasıl nerelerde ne için kullanıldığna dair güzel bir yazı arkadaşlarım. Baharatlar 7 ana grupta incelenir : Köklerinden faydalanılanlar: Karaturp, kırmızıturp... Gövdelerinden faydalanılanlar: Zencefil, tarçın... Yapraklarından faydalanılanlar: Nane, kekik, defne... Soğan yapısında olanlar: Soğan, sarımsak... Çiçeklerinden faydalanılanlar:...
  2. X Işınları Nedir,Nerelerde Kullanılır?

    X Işınları Nedir,Nerelerde Kullanılır?

    x ışınları, nedir, nerelerde kullanılır, zararları, kullanıldığı yerler, ile ilgili bilgiler burada melekler Genelde bu ışınlarla havaalanları ya da büyük alışveriş merkezlerinin girişinde muhatap oluruz melekler :) X-Ray cihazları genel olarak çanta,paket,zarf gibi meateryallerin güvenliği tehdit edici bir içerik taşıyıp taşımadığı ve ne taşıdığının tespitinde kullanılan...
  3. Gonal-F  Nedir?Nerelerde Kullanılır?

    Gonal-F Nedir?Nerelerde Kullanılır?

    bu konu;yumurtlamaya yardımcı ilaçlar,gonal f hakkında bilgiler vermektedir Follitropin alfa kadınlarda yumurtalıklarda daha fazla yumurta oluşmasını sağlar. Bu özelliğinden dolayı kısırlık tedavisinde, gebe kalmaya yardımcı olmak için kullanılır.Yumurtlaması olmayan ve klomifen sitrat'la tedaviye cevap vermemiş kadınlarda yumurtlamayı sağlamak üzere kullanılabilir.Tüpte dölleme gibi...
  4. Choragon (hCG) Nedir?Nerelerde kullanılır?

    Choragon (hCG) Nedir?Nerelerde kullanılır?

    bu konu;ovülasyon bozukluğunda kullanılan ilaçlar,choragon ilaç hakkında bilgiler vermektedir Çocuk sahibi olma konusunda herhangi bir problemle karşılaşan çiftlerde çeşitli tetkikler ile bu olumsuzluğun nedeni araştırılır. Belirlenen nedene yönelik çeşitli ilaç tedavileri ya da cerrahi tedavi uygulanırHer hastanın, aldığı tedaviye kendine has bir cevabı olacağı ve her tüp bebek tedavi...
  5. Müzekart Nedir, Nasıl Alınır, Nerelerde Kullanılır 2014

    Müzekart Nedir, Nasıl Alınır, Nerelerde Kullanılır 2014

    müzekart nedir, müzekart nasıl alınır, müzekart nasıl kullanılır Sevgili melekler, yaz tatilinde pek çok tatilci sadece denize girip güneşlenmektense, gittikleri tatil yerlerinin varsa tarihi dokusuyla da ilgileniyor ve müzelerini gezip oranın geçmişiyle ilgili bilgiler alabiliyor. Müze gezmek bu yüzden sadece kışın yapılacak bir aktivite olarak görülmemeli. Zira Ege ve Akdeniz bölgemizde...

Sayfayı Paylaş