gebe
  1. Bilge Gökçen

    Bilge Gökçen Yeni Üye Üye

    Kayıt:
    27 Ağustos 2007
    Mesajlar:
    13.022
    Beğenilen Mesajlar:
    108
    Ödül Puanları:
    0

    Türkçenin Anadil Olarak Dünyadaki Yeri

    Konu, 'Eğitim ve Kadın' kısmında Bilge Gökçen tarafından paylaşıldı.

    TÜRKÇENİN ANADİL OLARAK DÜNYADAKİ YERİ
    TÜRKÇENİN ANADİL OLARAK DÜNYADAKİ YERİ
    AMAÇ
    Sovyetler Birliği'nde, Ağustos 1991'deki başarısız darbe girişimini izleyen aylarda, bu devleti oluşturan cumhuriyetler sırayla bağımsızlıklarını elde edince gözlerimiz öncelikle Kafkasya ve Orta Asya'daki Türk Cumhuriyetleri'ne çevrildi. Çünkü, artık bu ülkelerle siyasi, ekonomik ve kültürel alanlarda ilişki kurarken söz konusu olan sınırlamalar büyük ölçüde ortadan kalkmıştı. Bu nedenledir ki, bazı genel pürüzler nedeniyle doğan gecikmeler hesaba katılmazsa, artık düzenli olarak Türk Cumhuriyetleri'nin Devlet Başkanları, Başbakanları ve hükümet temsilcileri bir araya geliyor ve çeşitli alanlarda işbirliği olanakları yaratmaya çalışıyor, en azından ilişkileri geliştiriyorlar. Buna ek olarak da düzenli aralıklarla dil kongreleri düzenlenmeye başlanmış bulunmaktadır. Bu kongrelerde ana amaç, öncelikle bir ortak alfabenin en kısa zamanda oluşturulması, Türkçenin bütün lehçelerini kapsayan geniş bir Türkçe sözlüğün hazırlanması, ortak bir dil oluşturulması için gerekli altyapı koşullarının incelenmesi ve bunların oluşturulması olarak özetlenebilir. Bu yazıda, Türkçenin çeşitli lehçe ve şiveleri ile bunları "anadil" olarak konuşan Türk devletleri, özerk cumhuriyetleri ve toplulukları konu edilecek, ayrıca bu lehçe ve şivelerin yaklaşık kaç kişi tarafından konuşulduğuna, bu toplulukların ağırlıklı olarak nerelerde yaşadıklarına yer verilecektir.

    TÜRKÇENİN LEHÇELERİ VE YAYILDIKLARI COĞRAFYA
    Burada, (biri dışında) tüm Türk topluluklarının kendi dillerini yani Türkçenin lehçelerini ve şivelerini
    anadil olarak konuştukları kabulu kesinlikle yanlış olmayacaktır. İkinci dil olarak ise, geçmişte veya
    günümüzde de bağımlı bulundukları devletlerin resmi dilini konuşmaktadırlar. Bunlar içinden en
    önemlileri Rusça, Çince, Farsça, Bulgarca ve Ukraynaca'dır. Kuşkusuz bu dillere ayrıca Arapça,
    Yunanca ile 1960'dan sonra Türklerin işçi olarak yabancı ülkere göçü sonucu öğrendikleri diller olan
    Almanca, Hollandaca Fransızca ve İngilizce de eklenebilir. Anadolu Türkçesi: Anadolu Türkçesi,
    Türk dilleri içinde Oğuz dilleri grubunda yer alır. Toplam nüfusları 60 milyona yaklaşan ve Anadolu,
    Trakya, Kuzey Kıbrıs'ta (Kıbrıs'taki Türk nüfusu yaklaşık 140 bindir) yaşayan Anadolu Türkleri
    tarafından konuşulan bu dil, Türk lehçeleri arasında en büyük grubu oluşturur. Ayrıca bu lehçe,
    şu Türk azınlıklarının da ana dilini oluşturmaktadır:
    Türk Azınlıklar Nüfus :
    Bulgaristan Türk azınlığı 750.000
    Batı Trakya Türkleri (Yunanistan) 140.000
    Makedonya Türk azınlığı 66.000
    Irak Türkmenleri 300.000
    Başta Almanya (1.920.000) olmak üzere
    Hollanda (250.000),
    Fransa (240.000),
    Belçika (85.000),
    İngiltere (65.000)
    ve Danimarka'ya (37.000)
    1960'lı yılların başından itibaren göç etmiş Türkler 2.600.000

    Azeri Türkçesi:
    Anadolu Türkçesine yakınlığı ile bilinen Azeri Türkçesi de Oğuz dil grubundadır.
    "Azeri Türkleri"nin toplam nüfusu yaklaşık 23 milyon kadardır ve Azerilerin ancak
    6,5 milyon kadarı Azerbaycan Cumhuriyeti'nde yaşarken yaklaşık 16 milyon Azeri,
    İran İslam Cumhuriyeti'nin kuzeyinde (Güney Azerbaycan), 330 bini Gürcistan'da
    ve 110 bini Ermenistan'da yaşamaktadır.

    Özbek Türkçesi:
    Dilleri Karluk grubunda yer alan "Özbek Türkleri"nin büyük çoğunluğu Özbekistan
    Cumhuriyeti'nde (16,2 milyon) yaşamaktadır. Başta Tacikistan (1,5 milyon) olmak
    üzere Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Afganistan'da yaklaşık 3 milyon Özbek
    bulunmaktadır.
    Kazak Türkçesi:
    Kazakça, Türk dillerinin Kıpçak grubunda yer alır."Kazak Türkleri"nin büyük bölümü
    Kazakistan'da yaşarken, komşu cumhuriyetlerde de (özellikle Türkmenisten, Moğolistan)
    Kazak azınlıklara rastlanır ve toplam nüfusları 9 milyonu aşar. Kırgız Türkçesi:
    Kırgız dili, Kırgız-Kıpçak grubunda yer alır ve bu dili konuşan Kıgızların sayısı,
    diğer komşu cumhuriyetlerde yaşayanlarla birlikte 4 milyonu bulur.

    Türkmence:
    Türkmenistan Cumhuriyeti'nde bugün 3 milyon, diğer bölgelerde de
    (İran, Irak, Afganistan) yine yaklaşık 3 milyon Türkmen yaşamaktadır.
    Dilleri Oğuz grubunda yer alır ve Anadolu Türkçesine çok yakın nitelikler taşır.

    Tatarca:
    "Tatar Türkleri"nin 2 milyonu Rusya Devleti'nin içinde (Moskova'nın yaklaşık
    750 km güneydoğusunda) Tataristan Özerk Cumhuriyeti'nde
    (Kazan Tatarları) yaşarken, 1,1 milyon Tatar yine Rusya içindeki
    Başkurdistan Özerk Cumhuriyeti'nde, 350 bini Kazakistan'da ve 300 bini ise
    Kırım Yarımadası'nda (Kırım Tatarları) yerleşmiştir. Dilleri Kıpçak grubundandır.

    Başkurt Türkçesi:
    Günümüzde Başkurdistan Özerk Cumhuriyeti'nde (Moskava'nın yaklaşık
    1.250 km Güneydoğusu'nda 1milyon, diğer bölgelerde ise 1,6 milyon Başkurt
    Türkü yaşamaktadır. Dilleri Kıpçak grubunda yer alır.

    Karakalpak Türkçesi:
    Dilleri Kıpçak grubunda yer alan Karakalpak Türkleri,Özbekistan'da
    (Aral Gölü'nün güneyinde) Karakalpak Özerk Cmmhuriyeti'inde yaşarlar;
    nüfusları 500 bin civarındadır.

    Çuvaş Türkçesi:
    Çuvaşistan Özerk Cumhuriyeti'nde (Moskova'nın yaklaşık
    600 km güneydoğusunda, Tataristan Özerk Cumhuriyeti'nin
    kuzeybatısında) 950 bin civarında Çuvaş Türkü yaşamaktadır.

    Sors Türkçesi:
    Kültür ve dil yönüyle Hakas ve "Altay Türkleri"ne çok yakın olan Sors
    Türkleri Rusya'nın Kemerowo bölgesinde (Alma-Ata'nın yaklaşık
    1.750 km kuzeydoğusunda) yaşarlar; sayıları 17.000 dolayındadır.

    Altay Türkçesi:
    Altay (Oyrat) dili Kırgız-Kıpçak grubunda yer alır. Bu dili konuşan 60 bin
    Altay Türkü Altay Özerk Cumhuriyeti'nde (Rusya Cumhuriyeti'nde
    Kemerowo'nın güneyinde, Moğolistan sınırında) yaşarken 70 bini
    ise diğer bölgelere yerleşmiştir.

    Uygur Türkçesi:
    Türklerin ilk yazılı eserlerinde kullanılan Uygurca,Karluk dil grubunda
    yer alır. Bu lehçeyi konuşan yaklaşık 16 milyon Uygur Türkü
    (bazı kaynaklara göre 20-23 milyon) günümüzde Batı Çin'de
    (Doğu Türkistan'da), çok azı ise Rusya'da yaşamaktadır.

    Gagavuz (Gökoğuz) Türkçesi:
    Dilleri Oğuz dil grubunda yer alan dolayısıyla Anadolu Türkçesine
    çok yakın olan Gagavuz Türkleri Moldavya'nın güneyinde 1991
    yılında kurulan Gagavuz Özerk Cumhuriyeti'nde yaşamaktadırlar;
    nüfusları yaklaşık 160 bindir. Ayrıca Balkanlar'da ve Rusya'nın çeşitli
    bölgelerinde dağılmış küçük topluluklara da rastlanır. Stavropol Türkçesi:
    Türkmence ve Nogay diline çok yakın olan bu dil, bölgeye göç etmiş
    Türkmenler tarafından konuşulmaktadır.

    Kumuk Türkçesi:
    Kumuk Türkçesi Kıpçak grubundan olmakla birlikte Anadolu,
    Azeri ve Karaçay dillerine yakınlık da gösterir. Toplam nüfusları
    300 bin kadar olan "Kumuk Türkleri"nin yaklaşık 250 bini Dağıstan
    bölgesinde (Kuzeydoğu Kafkasya'da) yaşamaktadır.

    Karaçay Türkçesi:
    Karaçay dili Kıpçak grubundan olup, Karaçay-Çerkes Özerk
    Cumhuriyeti'nde (Gürcistan'ın 200 km kuzeyinde) yaşamakta olan
    yaklaşık 160 bin Karaçaylı tarafından konuşulmaktadır.
    Balkar (Malkar) Türkçesi: Dilleri hemen hemen Karaçay Türkçesi
    ile aynı olan Balkar Türkleri Gürcistan'nın kuzeyinde, bu ülkeye
    komşu olan Balkar Özerk Cumhuriyeti'nde yaşamaktadır;
    sayıları 85 bin civarındadır.

    Karaim Türkçesi:
    Kıpçak dil grubuna ait Karaim dili bugün çok az Karaim Türkü
    tarafından konuşulmaktadır. Bunlar, Ukrayna'nın batısı,
    Litvanya ve Polanya'da yaşamaktadır.

    Hakas Türkçesi:
    Hakas Türkçesi Kırgız dil grubuna çok yakın olup,Hakas Özerk
    Cumhuriyeti'nde yaşayan yaklaşık 80 bin Hakas
    Türkü tarafından konuşulmaktadır.

    Nogay Türkçesi:
    Nogay Türkleri, Stavropol ve Dağıstan Bölgesi,Çeçen-İnguş
    Cumhuriyeti ve de Karaçay-Çerkes bölgesinde dağınık
    olarak yaşamaktadırlar. Dilleri Kıpçak grubunda yer
    alan "Nogaylar"ın sayısı 75 bin dolayındadır.

    Tuva Türkçesi:
    Yaklaşık sayıları 220 bin tahmin edilen "Tuva Türkleri"nin 200 bini
    Tannu-Tuva Halk Cumhuriyeti'nde (Moğolistan'nın kuzey
    sınırına komşu bölgede) yaşamaktadır.

    Yakut (Saka) Türkçesi:
    Moğolcanın etkisi ile hayli değişikliğe uğrayan Yakut dili,
    tahmini sayıları 400 bin olan ve büyük çoğunluğu
    Yakut Özerk Cumhuriyeti'nde (Çin sınırına 1.250 km
    uzaklıktaki Doğu Sibirya'da) yaşayan Yakut Türkü
    tarafından konuşulmaktadır.

    Kaskay Türkçesi:
    Anadolu ve Azeri Türkçesine çok yakın bir Türkçe ile konuşan
    Kaskay Türkleri, Hasme Türkleri ile birlikte Iran'ın güneyinde
    yaşarlar; sayıları 700 bin dolayındadır.

    Ahıska (Mesketi, Meşet) Türkçesi:
    Dilleri Oğuz grubunda yer alan Ahıska Türkleri günümüzde dağınık
    olarak Özbekistan, Kırgızistan,Azerbaycan ve Türkiye'de
    yaşamaktadırlar. Sayıları 200 bin civarındadır.


    SONUÇ
    VI. Yüzyılın ikinci yarısından sonra kuzeye, güneye ve önemli ölçüde
    de batı yönüne göçe başlayan Türk kavimleri, XV. Yüzyılın ortalarında
    bugünkü Bulgaristan sınırına ulaştılar. 1960'lı yılların başında Orta
    Avrupa'ya yönelen işçi göçünü, bu göçün devamı olarak nitelendiren
    bazı yazarlar da görüyoruz. Bu göçler sırasında sahip olunan özgün
    kültür, etkilenişim içinde bulunan diğer kültürlerle zenginleşmiş,
    ancak anadil olarak konuşulan Türkçe korunmuş ve böylelikle
    dil çok geniş kıta parçalarına yayılmıştır. Birleşmiş Milletler'in
    1990 yılına ait istatistiklerine göre Türkçe, 165 milyon
    dolayında kişi tarafından anadil olarak konuşulmaktaydı.
    Böylelikle dilimiz Çince, Hintçe, ingilizce ve ispanyolcanın
    arkasından en büyük (yaygın) dil karakterine sahiptir. Nüfus
    artışının ortalama % 1,5 olduğu varsayılırsa bu sayının artık 180
    milyona yaklaşması gerekir. Çincenin, Çin ve Tayvan dışında
    Güneydoğu Asya ülkelerindeki Çin azınlık tarafından konuşulduğu,
    Hintçenin yalnızca Hint Yarımadası'nda yayıldığı düşünülürse, Türkçe,
    ispanyolca ve ingilizce gibi dünyada geniş coğrafyaya yayılmış diller
    arasında yer alır. Bunlardan ingilizce, Büyük Britanya dışında, Kuzey
    Amerika kıtasında , Güney Afrika Cumhuriyeti'nde (ingiliz kökenliler
    tarafından) ve Avustralya'da anadil olarak konuşulmaktadır.
    ispanyolca, ispanya dışında Orta (ABD'nin güneyi dahil) ve
    Güney Amerika'da (Brezilya dışında) yayılmıştır. Türkçenin ise
    Rusya Federasyonu'nun Pasifik kıyılarından başlayıp, Orta Asya,
    Kafkasya, Anadolu ve Trakya'yı aşıp Orta ve Batı Avrupa'daki
    Türklerle, ayrıca az sayıda da olsa Kuzey Amerika'ya göç etmiş
    Türkler tarafından anadil olarak konuşulmakta olduğunu, böylelikle
    Afrika kıtası ve Güney Asya dışında (değişik yoğunluklarda) tüm Kuzey
    Yarımküre'ye yayıldığını görüyoruz.
    Kaynaklar:
    [1] World Fact Book 94, CIA (http).
    [2] Informationen zur politischen Bildung; Die Sowjetunion 1953-1991,
    Nr. 236, 3. Quartal 1992.
    [3] Council of Europe (Hrsg), Sopeni,Netherland-1993; Statistisches
    Bundesamt, Wiesbaden, Sopeni, Report-Turkey, Oct-1993.
    [4] Türkler, "s.c.t. Listesi", .

     
  2. Beyazca

    Beyazca Yeni Üye Üye

    Kayıt:
    12 Haziran 2008
    Mesajlar:
    655
    Beğenilen Mesajlar:
    1
    Ödül Puanları:
    0
    Şehir:
    Ankara
    Cevap: Türkçenin Anadil Olarak Dünyadaki Yeri
    çok geniş bir alana yayılmış bazen trt'nin belgeslinde bu tür programları izliyorum asya türklerinin kendilerine has dilleri olsada bazı konuşmalarını anlıyor bazılarını anlamıyorum tşkler canımsaf olarak türkler ama dillerinde farklılıklar var bunu anlatmaya çalıştım
     
  3. tuqqce

    tuqqce Daimi Üye Üye

    Kayıt:
    19 Mart 2008
    Mesajlar:
    6.382
    Beğenilen Mesajlar:
    394
    Ödül Puanları:
    83
    Şehir:
    Wuppertal-Germany
Türkçenin Anadil Olarak Dünyadaki Yeri konusuna benzer diğer içeriklerimiz
  1. Anadille Eğitim ve Türkçe

    Anadille Eğitim ve Türkçe

    Anadille Eğitim ve Türkçe Yard.Doç.Dr. A. Üstüner - Birses - 21.01.2003 Bilimsel açidan gelismis olan milletlerin ekonomik ve kültürel açidan da gelistikleri, siyasî zeminde söz sahibi olduklari bilinen bir gerçektir. Bilimsel buluslardan yararlanabilen ülkeler, vatandaslarinin gelir seviyelerini yükseltmekte ve onlar için daha müreffeh bir hayat imkani saglamaktadirlar. Bu...
  2. Türkçenin Dünya Dillerine Etkisi

    Türkçenin Dünya Dillerine Etkisi

    TÜRKÇENİN DÜNYA DİLLERİNE ETKİSİ TÜRKÇENİN DÜNYA DİLLERİNE ETKİSİ Prof. Dr. Günay KARAAĞAÇ Öğrenme ve öğretmeler sürecinin bir sonucu olan bu diller arası alışverişler, o dillerin konuşurlarının türlü düzlemlerdeki karşılıklı ilişkilerinden ortaya çıkar. Dillerin dünya üzerinde kapladığı coğrafya ile bu coğrafyada yaşayanların ilişkiler süreci, yani tarih, bu konunun ana eksenleridir;...
  3. Dünya Dili Türkçe

    Dünya Dili Türkçe

    Dünya Dili Türkçe Dünya Dili Türkçe Yine kendine has koltuğunda oturuyordu. Büyükçe salon ve salonun duvar diplerinde çeşitli çiçekler sanki misafirlere tebessüm ediyorlardı. Gün ışığı pencereden içeriye alçak gönüllü bir yolcu gibi süzülüyordu. Bazen misafirlerin saçlarını okşuyor ve bazen de koltuğunda mütebessim oturan nur adamın çehresine aydınlık sunuyordu. Hayır hayır bu...
  4. Türkçe Dünya Dilidir

    Türkçe Dünya Dilidir

    Türkçe Dünya Dilidir Türkçe Dünya Dilidir Taksim''deki Atatürk Kültür Merkezi, Salı akşamı muhteşem bir törene ev sahipliği yaptı. Yüreği Türkçe sevdâsıyla, gönlü Türk dilinin muhabbetiyle dolu olan yüzlerce meraklının doldurduğu salonda dilimiz konuşuldu, tarihî birikimi ve geniş coğrafyadaki te''siri üzerinde duruldu, yeryüzündeki gücüne temas edildi. Türk Kültürüne Hizmet...
  5. Meksikanın Dünya haritasındaki yeri tam olarak nerede

    Meksikanın Dünya haritasındaki yeri tam olarak nerede

    Dünya haritası üzerinde meksika tam olarak nerede dünya haritası üzerinden resimle göstermeniz mümkün mü

Sayfayı Paylaş