Satürn'ün sırları

*MaWi · 20-08-2007, 02:47 PM

Cassini uzay aracı, "halkalı dev" Satürn'ün sırlarını gözler önüne sererken, Güneş Sistemi'nin başlangıcına dair ipuçlarına da ulaşıyor.

Yağmur ancak bin yılda bir, sıvı metan sağanağı halinde yağıyor. Yoğun zehirli atmosfer, güneşi perdeleyip gökyüzünü sonsuza dek tan vaktinin renklerine boyuyor. Sıcaklık –her türlü yaşam formu için ölümcül tehlike anlamına gelebilecek bir düzeyde- sıfırın altında 179ºC. Ve puslu atmosferin dışında devasa büyüklükte görünen halkalı gezegen Satürn asılı duruyor.

Ama yine de burası, yani Satürn'ün en büyük uydusu Titan, ürkütücü bir biçimde dünyamıza benziyor. Hawaii Üniversitesi Astronomi Enstitüsü'nden Tobias Owen, "Titan, Peter Pan'ın Düşler Ülkesi" diyor. "Dünya benzeri bir gezegene dönüşebilmek için her türlü madde ve elemente sahip, ama hiçbir zaman gelişme olanağı bulamamış." Yoğun atmosferi, hidrokarbon sisiyle kaplı. Ender yaşanan metan musonları hızla, Titan'ın alçak tepelerinde derin kanallar açan ve geniş çamur düzlüklerine akan nehirler oluşturuyor. Dünya'da olduğu gibi Titan'da da yer hareketleri ile yarı erimiş su ve amonyaktan oluşan lav benzeri bir karışım püskürten yavaş ve soğuk bir tür volkanizma olabilir. Hepsinden ilginci de, Titan'ın hafif rüzgârlarının organik moleküller açısından zengin karışımlar taşıması.

Owen ve gezegenbilimci meslektaşları, Titan'ı zihinlerinde canlandırmaya alışkın. Artık uzaktan kumanda aracılığıyla da olsa onu ziyaret edebiliyorlar. Geçtiğimiz iki buçuk yıl boyunca, Cassini adlı uzay aracı Satürn'ün uydu ve halkalarıyla sıkı fıkı oldu ve gözlerini bu dev gezegene dikti. Hatta Satürn'e ulaşmasının hemen ardından, Huygens adı verilen daha küçük ikinci bir aracı Titan'ın yüzeyine indirdi.

Titan'la, zamanda geriye doğru yapılan bir yolculuk niteliğindeki bu buluşma, dönüm noktasıydı. İç bölümlerindeki egzotik metalik hidrojenden, halkalarındaki milyonlarca küçük taş parçasına; buzdan bir küreyi andıran Phoebe'den, gayzerler barındıran Enceladus'a -farklı sıcaklıklara ve karakteristik özelliklere sahip uydularına- kadar Satürn 4,6 milyar yıl önce Güneş Sistemi'nin nasıl meydana geldiği ve yaşamın nasıl ortaya çıktığına ilişkin ipuçları barındırıyor. NASA Ames Araştırma Merkezi'nden gezegenbilimci Jeff Cuzzi, "Satürn ve maiyetindekiler, Güneş Sistemi'nin yapısı ve evrim hakkında -büyük ölçekte- ilk elden bilgi veriyor" diyor.